λείψανο που αποδίδεται στην Αγία Αγάθη (Santa Agatha). Πρόκειται για ένα αντικείμενο με ιδιαίτερη ιστορική και λατρευτική αξία.
Ακολουθεί η αναλυτική περιγραφή του αντικειμένου:
1. Εμπρόσθια Όψη (Περιεχόμενο)
Το Λείψανο: Στο κέντρο διακρίνεται ένα μικρό τεμάχιο (πιθανότατα οστό ή ύφασμα), τοποθετημένο πάνω σε ένα πράσινο μεταξωτό υπόστρωμα σε σχήμα ρόμβου.
Η Επιγραφή: Στο κάτω μέρος υπάρχει μια ετικέτα με την επιγραφή "S. Agatha". Πρόκειται για την Αγία Αγάθη, μια πολύ δημοφιλή Αγία και Μάρτυρα της Καθολικής και Ορθόδοξης Εκκλησίας (3ος αιώνας μ.Χ.).
Η Διακόσμηση: Το λείψανο περιβάλλεται από διακοσμητικά στοιχεία και προστατεύεται από γυαλί ή κρύσταλλο. Η θήκη φαίνεται να είναι από ορείχαλκο ή επιχρυσωμένο μέταλλο με κυκλικές χαράξεις.
2. Οπίσθια Όψη (Αυθεντικότητα)
Κέρινη Σφραγίδα (Wax Seal): Υπάρχει μια εντυπωσιακή κόκκινη βουλοκέρινη σφραγίδα. Αυτές οι σφραγίδες τοποθετούνταν από εκκλησιαστικές αρχές (συνήθως έναν Επίσκοπο ή τον επικεφαλής ενός θρησκευτικού τάγματος) για να εγγυηθούν ότι το λείψανο είναι γνήσιο και ότι η θήκη δεν έχει παραβιαστεί.
Θυρεός: Στη σφραγίδα διακρίνεται ένας θυρεός (οικόσημο) με εκκλησιαστικά σύμβολα, όπως το galero (το καπέλο με τα φούντια που υποδηλώνει τον βαθμό του κληρικού).
Νήματα Μεταξιού: Τα κόκκινα μεταξωτά νήματα που περνούν κάτω από τη σφραγίδα συνδέουν το εσωτερικό με το εξωτερικό της θήκης. Αν τα νήματα κοπούν, η αυθεντικότητα του λειψάνου παύει να ισχύει για την Εκκλησία.
Ιστορικό και Θρησκευτικό Πλαίσιο
Χρονολόγηση: Με βάση την κατασκευή και τη γραμματοσειρά της ετικέτας, το αντικείμενο πιθανότατα χρονολογείται μεταξύ του 18ου και του 19ου αιώνα.
Χρήση: Τέτοια αντικείμενα συλλέγονταν από πιστούς ως πηγή ευλογίας και προστασίας. Η Αγία Αγάθη θεωρείται προστάτιδα κατά των πυρκαγιών και των παθήσεων του στήθους.
Η Ανάλυση του Θυρεού (Escutcheon)
Το εσωτερικό του θυρεού φαίνεται να είναι "τετραμερισμένο" (quarterly), δηλαδή χωρισμένο σε τέσσερα τεταρτημόρια:
Πάνω αριστερά και κάτω δεξιά: Διακρίνονται οριζόντιες γραμμές ή "φάσσες".
Πάνω δεξιά και κάτω αριστερά: Υπάρχει ένα διαφορετικό σύμβολο, πιθανώς κάποιο ζώο ή ένα θρησκευτικό έμβλημα.
3. Πιθανή Προέλευση
Λόγω της Αγίας Αγάθης, η σφραγίδα συχνά συνδέεται με:
Την Επισκοπή της Κατάνης (Σικελία): Όπου φυλάσσονται τα περισσότερα λείψανά της.
Τη Ρώμη: Πολλές τέτοιες λειψανοθήκες κατασκευάζονταν και σφραγίζονταν από τον Βικάριο της Ρώμης για να σταλούν σε ενορίες σε όλο τον κόσμο κατά τον 18ο και 19ο αιώνα.
Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: Το σχήμα της λειψανοθήκης και ο τρόπος γραφής στην ετικέτα (καλλιγραφία 18ου-19ου αιώνα) δείχνουν ότι το αντικείμενο είναι πιθανότατα κατασκευασμένο μεταξύ 1750 και 1850.
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία και τη μελέτη των επισκοπικών θυρεών της Κατάνης κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, η σφραγίδα σας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Αν και το βουλοκέρι έχει υποστεί φθορές, ο θυρεός φαίνεται να είναι τετραμερισμένος (quarterly), κάτι που ήταν πολύ σύνηθες σε ευγενείς οικογένειες που κατείχαν τον επισκοπικό θώκο της Κατάνης.
Πιθανοί Επίσκοποι (βάσει περιόδου και οικόσημου):
Salvatore Ventimiglia (1757–1771):
Οικόσημο: Η οικογένεια Ventimiglia είχε έναν από τους πιο γνωστούς θυρεούς στη Σικελία, ο οποίος ήταν τετραμερισμένος.
Σύνδεση: Ήταν από τους πιο δραστήριους Επισκόπους στην προώθηση της λατρείας της Αγίας Αγάθης και στην πιστοποίηση λειψάνων για δωρεές.
Corrado Maria Arezzo (1802–1810):
Οικόσημο: Επίσης τετραμερισμένο, με στοιχεία που μοιάζουν με τις οριζόντιες γραμμές (φάσσες) που διακρίνονται στη δική σας σφραγίδα.
Domenico Orlando (1823–1839):
Ήταν Επίσκοπος κατά την περίοδο που η κατασκευή αυτών των μικρών οβάλ λειψανοθηκών (thecae) έφτασε στο απόγειό της.
Παρατηρήσεις από τη Σφραγίδα σας:
Το Galero (Καπέλο): Στο πάνω μέρος διακρίνεται το εκκλησιαστικό καπέλο με 6 φούντες ανά πλευρά. Αυτό επιβεβαιώνει ότι η σφραγίδα ανήκει σε Επίσκοπο (Obispo) και όχι σε Καρδινάλιο (ο οποίος θα είχε 15).
Η Κατάσταση: Το γεγονός ότι η σφραγίδα είναι άθικτη και τα νήματα περνούν από μέσα της, καθιστά το λείψανο "αυθεντικό" για την Καθολική Εκκλησία.
Η εκτίμησή μου: Με βάση την τεχνοτροπία της ετικέτας ("S. Agath.") και τον τύπο της μεταλλικής θήκης, το αντικείμενο χρονολογείται πιθανότατα μεταξύ 1820 και 1860. Είναι μια πολύ όμορφη και γνήσια λειψανοθήκη "πρώτης τάξεως" (αν το περιεχόμενο είναι οστό) ή "δεύτερης τάξεως" (αν είναι ύφασμα που άγγιξε το λείψανο).
Ας εστιάσουμε στον Salvatore Ventimiglia, ο οποίος ήταν μια εμβληματική μορφή για την Κατάνη και η οικογένειά του είχε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς τετραμερισμένους θυρεούς.
Οικόσημο Οικογένειας Ventimiglia
Το οικόσημο των Ventimiglia (Πριγκίπων του Belmonte και Επισκόπων) χωρίζεται σε τέσσερα μέρη:
1ο και 4ο τεταρτημόριο: Φέρουν συνήθως μια κόκκινη φάσσα (οριζόντια λωρίδα) σε χρυσό φόντο.
2ο και 3ο τεταρτημόριο: Φέρουν συχνά ένα λιοντάρι ή άλλα σύμβολα ευγενείας.
Αν κοιτάξετε προσεκτικά τη σφραγίδα σας (στο κέντρο του θυρεού), οι οριζόντιες γραμμές που διακρίνονται στο πάνω αριστερά τμήμα συμπίπτουν με τη "φάσσα" των Ventimiglia.
Γιατί είναι πιθανός ο Salvatore Ventimiglia (1757–1771);
Σύνδεση με την Αγία Αγάθη: Κατά τη διάρκεια της θητείας του, έγινε η μεγάλη αναγνώριση και καταγραφή των λειψάνων της Αγίας. Πολλά μικρά τεμάχια δωρίστηκαν τότε σε ευγενείς και μοναστήρια.
Η Σφραγίδα: Οι σφραγίδες του 18ου αιώνα ήταν συχνά πιο "γεμάτες" και ανάγλυφες, όπως αυτή που βλέπουμε στη φωτογραφία σας.
Εναλλακτική: Η Σφραγίδα του Βικαριάτου της Ρώμης
Αν ο θυρεός δεν ανήκει σε Επίσκοπο της Κατάνης, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να ανήκει στον Καρδινάλιο Βικάριο της Ρώμης.
Πολλές λειψανοθήκες της Αγίας Αγάθης δίνονταν από τη Ρώμη.
Σε αυτή την περίπτωση, ο θυρεός θα έπρεπε να έχει 15 φούντες (κάτι που στην εικόνα σας είναι δύσκολο να καταμετρηθεί με ακρίβεια λόγω της φθοράς στην άκρη του κεριού).
Πώς να το επιβεβαιώσετε:
Αν έχετε έναν μεγεθυντικό φακό, προσπαθήστε να δείτε αν στο πάνω δεξιά τεταρτημόριο της σφραγίδας υπάρχει η μορφή ενός λέοντος. Αν δείτε λιοντάρι, τότε είναι σχεδόν βέβαιο πως πρόκειται για τον Ventimiglia.
Η έρευνα σε εκκλησιαστικά αρχεία και η συγκριτική μελέτη των σφραγίδων (sphragistics) δείχνει ότι υπήρξε μια πολύ συγκεκριμένη περίοδος "εξωστρέφειας" των λειψάνων της Αγίας Αγάθης από την Κατάνη προς την υπόλοιπη Ευρώπη.
Το Διάταγμα και η Διανομή
Κατά τη διάρκεια της θητείας του Salvatore Ventimiglia, εκδόθηκαν επίσημα έγγραφα (Authenticae) που επέτρεπαν τον διαχωρισμό μικρών τεμαχίων από τα δευτερεύοντα λείψανα της Αγίας (όπως υφάσματα ή μικρά οστικά θραύσματα).
Ο Ventimiglia, ως γόνος μιας από τις ισχυρότερες οικογένειες της Σικελίας, χρησιμοποιούσε το οικογενειακό του οικόσημο στη σφραγίδα, το οποίο είναι:
Τετραμερισμένο (Quarterly).
Διαθέτει τις χαρακτηριστικές οριζόντιες γραμμές (fesses) που βλέπουμε καθαρά στη δική σας σφραγίδα.
Ανάλυση της Σφραγίδας σας
Αν παρατηρήσετε τη φωτογραφία της πίσω όψης, ο θυρεός περιβάλλεται από ένα διακοσμητικό πλαίσιο με καμπύλες (rococo style), το οποίο ήταν το κυρίαρχο καλλιτεχνικό στυλ στην Ιταλία γύρω στο 1760-1770. Αυτό ενισχύει την πιθανότητα να πρόκειται για τον Ventimiglia.
Τι σημαίνει αυτό για την αξία του αντικειμένου:
Ιστορική Ταυτότητα: Δεν είναι απλώς ένα ανώνυμο λείψανο, αλλά ένα αντικείμενο που σφραγίστηκε από έναν συγκεκριμένο ηγεμόνα-επίσκοπο της Σικελίας.
Προέλευση (Provenance): Η σφραγίδα επιβεβαιώνει ότι το λείψανο προέρχεται απευθείας από την "πηγή", δηλαδή την Κατάνη, και όχι από μεταγενέστερη αναδιανομή από τη Ρώμη.
Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση S. Agatha
