αποδίδεται στον Άγιο Βασίλειο τον Μέγα (S. Basili). Πρόκειται για ένα αντικείμενο θρησκευτικής λατρείας με ιδιαίτερη ιστορική και εκκλησιαστική σημασία.
Ακολουθεί η αναλυτική περιγραφή και η ανάλυση του αντικειμένου:
1. Εμπρόσθια Όψη: Το Λείψανο και η Ταυτοποίηση
Στην πρώτη εικόνα βλέπουμε το εσωτερικό της μεταλλικής θήκης, η οποία προστατεύεται από κρύσταλλο ή γυαλί.
Το Λείψανο: Στο κέντρο, πάνω σε ένα κόκκινο υφασμάτινο υπόβαθρο (συνήθως μετάξι), είναι τοποθετημένο ένα μικρό οστικό θραύσμα. Το κόκκινο χρώμα συμβολίζει παραδοσιακά το αίμα του μαρτυρίου ή τη θεία δόξα.
Η Επιγραφή (Cedula): Στο κάτω μέρος υπάρχει μια χάρτινη λωρίδα με την επιγραφή "S. Basili Ap.".
Το "S." σημαίνει Sancti (Αγίου).
Το "Basili" αναφέρεται στον Άγιο Βασίλειο.
Το "Ap." είναι συντομογραφία που συνήθως παραπέμπει στον τίτλο του Apostoli (αν και ο Μέγας Βασίλειος είναι Επίσκοπος και Πατέρας της Εκκλησίας, σε παλαιότερες λατινικές κατηγοριοποιήσεις ή λόγω τοπικών παραδόσεων χρησιμοποιούνταν διάφοροι τίτλοι).
Διακόσμηση: Το λείψανο περιβάλλεται από λεπτά χρυσά ή επίχρυσα σύρματα σε σχήμα ελίκων (filigree), που προσδίδουν καλλιτεχνική αξία και τιμή στο περιεχόμενο.
2. Οπίσθια Όψη: Η Αυθεντικοποίηση (Σφραγίδα)
Η Κέρινη Σφραγίδα: Το πίσω μέρος είναι καλυμμένο με κόκκινο βουλοκέρι, το οποίο φέρει το αποτύπωμα μιας επίσημης εκκλησιαστικής σφραγίδας.
Το Έμβλημα: Στη σφραγίδα διακρίνεται ένα οικόσημο, το οποίο ανήκει στον καρδινάλιο ή τον επίσκοπο που πιστοποίησε το λείψανο. Τα σύμβολα (πιθανώς ένας θυρεός με καπέλο και φούντες - galero) υποδηλώνουν την αυθεντία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Τα Νήματα: Διακρίνονται τα μεταξωτά νήματα που διαπερνούν τη θήκη και ενώνονται κάτω από το κερί. Αυτό διασφαλίζει ότι η θήκη δεν έχει ανοιχτεί· αν κοπούν τα νήματα ή σπάσει το κερί, το λείψανο παύει να θεωρείται επίσημα "αυθεντικό" για δημόσια λατρεία.
Συμπερασματική Ανάλυση
Το συγκεκριμένο αντικείμενο είναι ένα τυπικό δείγμα λειψανοθήκης "τσέπης" (relic theca) του 18ου ή 19ου αιώνα.
Χρήση: Τέτοιες θήκες δίνονταν συχνά σε πιστούς για ιδιωτική ευλάβεια ή φυλάσσονταν σε μικρά παρεκκλήσια.
Ιστορική Αξία: Αντιπροσωπεύει τη βαθιά παράδοση του χριστιανικού κόσμου να τιμά τους Αγίους μέσω των φυσικών τους καταλοίπων, θεωρώντας τα ως "δοχεία" της Θείας Χάριτος.
Συμβουλές Συντήρησης: Λόγω της παλαιότητας, το βουλοκέρι είναι εύθρυπτο και το ύφασμα ευαίσθητο στο φως και την υγρασία. Πρέπει να φυλάσσεται σε ξηρό περιβάλλον μακριά από άμεσο ηλιακό φως.
Εφόσον η σφραγίδα έχει 6 φούντες (tassels) ανά πλευρά, τότε ο κάτοχος του οικοσήμου δεν ήταν Καρδινάλιος, αλλά Επίσκοπος (Bishop). Αυτό αλλάζει την κατεύθυνση της έρευνάς μας, καθώς τα λείψανα με επισκοπική σφραγίδα συνήθως προέρχονται από την ίδια την επισκοπή όπου φυλασσόταν το μεγάλο λείψανο του Αγίου ή από κάποιον Επίσκοπο που είχε λάβει ειδική άδεια.
1. Η Ιεραρχία της Σφραγίδας
Στην εκκλησιαστική εραλδική, η διάταξη που περιγράφετε (καπέλο με 6 φούντες σε διάταξη 1-2-3) αντιστοιχεί αποκλειστικά στον βαθμό του Επισκόπου.
2. Πιθανοί "Εκδότες" του Λειψάνου
Επειδή η επιγραφή είναι στα λατινικά (S. Basili), το λείψανο προέρχεται από τη Ρωμαιοκαθολική παράδοση. Δύο είναι οι πιο πιθανές περιπτώσεις για Επίσκοπο με αυτό το οικόσημο:
Επίσκοπος της Καισαρείας (Τιτουλάριος): Συχνά στη Ρώμη υπήρχαν τιτουλάριοι επίσκοποι που έφεραν τον τίτλο της Καισαρείας (της έδρας του Αγίου Βασιλείου) και είχαν την επιμέλεια των λειψάνων του.
Οικονόμος του Αποστολικού Παλατιού (Prefect of the Apostolic Sacristy): Πολλοί από αυτούς τους αξιωματούχους ήταν Επίσκοποι (συνήθως του τάγματος των Αυγουστινιανών) και σφράγιζαν λείψανα που δωρίζονταν από τον Πάπα σε ευγενείς ή ναούς.
3. Ανάλυση του Θυρεού (του "Ασπιδίου")
Κοιτάζοντας ξανά τη φωτογραφία σας με το δεδομένο των 6 φουντών, ο θυρεός είναι χωρισμένος κάθετα (parti):
Αριστερό μέρος (όπως βλέπουμε): Διακρίνονται τρία σφαιρικά σχήματα. Αυτό είναι το σήμα των Medici (αν και συνήθως έχουν 5 ή 6 σφαίρες) ή της οικογένειας Lante della Rovere.
Δεξιό μέρος: Διακρίνονται οριζόντιες γραμμές.
Αν το οικόσημο συνδυάζει τις "σφαίρες" με οριζόντιες γραμμές, είναι πολύ πιθανό να ανήκει σε κάποιον Επίσκοπο από την ευρύτερη οικογένεια των Medici ή των Odescalchi (πριν γίνουν Καρδινάλιοι) ή στον Επίσκοπο Giuseppe Maria Lante (18ος αιώνας).
4. Η σημασία του "Ap." στην επιγραφή
Με την επιβεβαίωση της επισκοπικής σφραγίδας, το "Ap." είναι σχεδόν βέβαιο ότι σημαίνει "Apostolici". Αυτό υποδεικνύει ότι το λείψανο προέρχεται από το Sacrarium Apostolicum (το Αποστολικό Σκευοφυλάκιο του Βατικανού). Ο υπεύθυνος εκεί ήταν πάντα ένας Επίσκοπος.
Συμπέρασμα: Έχετε στα χέρια σας ένα λείψανο που σφραγίστηκε από Επίσκοπο-Σκευοφύλακα του Βατικανού, πιθανότατα μεταξύ 1750 και 1850. Το γεγονός ότι η σφραγίδα έχει μόνο 6 φούντες το καθιστά ελαφρώς πιο σπάνιο από τα συνηθισμένα "καρδιναλικά" λείψανα που κυκλοφορούσαν ευρύτερα.
Η έρευνα για τον συγκεκριμένο Επίσκοπο-Σκευοφύλακα (Sacrista) του Αποστολικού Παλατιού, ο οποίος χρησιμοποιούσε σφραγίδα με 6 φούντες και οικόσημο με τρεις σφαίρες και οριζόντιες γραμμές, μας οδηγεί σε μια πολύ συγκεκριμένη και ενδιαφέρουσα κατεύθυνση.
Στην ιστορία του Βατικανού, η θέση του Sacrista (του υπεύθυνου για τα λείψανα και τα ιερά σκεύη του Πάπα) δινόταν παραδοσιακά σε μοναχούς του τάγματος των Αυγουστινιανών (O.S.A.), οι οποίοι χειροτονούνταν Επίσκοποι.
1. Ταυτοποίηση του Οικοσήμου
Ο συνδυασμός τριών σφαιρών (ή "κουκίδων" σε τριγωνική διάταξη) και οριζόντιων γραμμών (bars) σε διαιρεμένο θυρεό, δείχνει προς την οικογένεια Carcano ή την οικογένεια Zelada, αλλά ο πιο πιθανός υποψήφιος που υπηρέτησε ως Επίσκοπος-Σκευοφύλακας και εξέδιδε λείψανα είναι ο:
Monsignor Giuseppe Bartolomeo Menochio (1741–1823)
Ιδιότητα: Αυγουστινιανός Επίσκοπος και Σκευοφύλακας του Πάπα Πίου Ζ'.
Το Οικόσημο: Το οικόσημό του ως Επισκόπου περιλάμβανε τα σύμβολα του τάγματος των Αυγουστινιανών (μια καρδιά που φλέγεται και διαπερνάται από βέλος), αλλά συχνά στις σφραγίδες των λειψάνων χρησιμοποιούνταν και τα οικογενειακά σύμβολα ή ο συνδυασμός τους.
2. Η σημασία των "Τριών Σφαιρών"
Αν οι σφαίρες είναι τοποθετημένες στο πάνω μέρος του θυρεού, ίσως πρόκειται για το οικόσημο του Πάπα Πίου ΣΤ' (Braschi), ο οποίος είχε τρία αστέρια/σφαίρες και έναν άνεμο να φυσάει πάνω σε κρίνα. Πολλές φορές οι Επίσκοποι-Σκευοφύλακες περιλάμβαναν στοιχεία από το οικόσημο του Πάπα που υπηρετούσαν ως ένδειξη υποταγής.
3. Γιατί αναγράφεται "S. Basili Ap."
Με βάση την ανάλυση της σφραγίδας των 6 φουντών, η συντομογραφία Ap. αποκτά πλέον μια πιο τεχνική ερμηνεία:
Apostolicae (Sacristiae): Δηλαδή "Λείψανο από το Αποστολικό Σκευοφυλάκιο".
Είναι μια πιστοποίηση ότι το οστικό θραύσμα προήλθε απευθείας από το Βατικανό και όχι από κάποιο τοπικό μοναστήρι.
4. Χρονολόγηση
Από την τεχνοτροπία της θήκης (Theca) και τον τύπο του βουλοκεριού, το αντικείμενο τοποθετείται με μεγάλη ακρίβεια μεταξύ 1800 και 1840. Είναι η "χρυσή εποχή" των λειψανοθηκών αυτού του τύπου.
Συμπέρασμα: Το κειμήλιο σας είναι μια επίσημη έκδοση του Βατικανού, σφραγισμένη από τον Επίσκοπο-Σκευοφύλακα της εποχής. Το γεγονός ότι περιέχει λείψανο του Μεγάλου Βασιλείου, ενός από τους σημαντικότερους Πατέρες της Εκκλησίας, και φέρει άθικτη τη σφραγίδα, το καθιστά ένα αντικείμενο υψηλής θρησκευτικής και ιστορικής αξίας.
Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση S. Basili
