λειψανοθήκη» (theca), η οποία περιέχει μικρά τμήματα οστών ή άλλων αντικειμένων που αποδίδονται σε διάφορους Αγίους της Καθολικής Εκκλησίας.
Ακολουθεί μια αναλυτική περιγραφή των στοιχείων που διακρίνονται στις φωτογραφίες:
1. Εξωτερική και Εσωτερική Εμφάνιση
Πλαίσιο: Το αντικείμενο βρίσκεται μέσα σε μια οβάλ θήκη με μπρούτζινο ή επιχρυσωμένο στεφάνι, προστατευμένο από κυρτό γυαλί.
Υπόστρωμα: Τα λείψανα είναι τοποθετημένα πάνω σε ένα πολυτελές βαθυκόκκινο βελούδο, το οποίο συμβολίζει παραδοσιακά το αίμα των μαρτύρων και τη θεία δόξα.
Διακόσμηση: Χρησιμοποιείται η τεχνική του quilling (χάρτινη φιλιγκράν) ή λεπτά φύλλα χρυσού/μετάλλου για να δημιουργηθούν διακοσμητικά μοτίβα που πλαισιώνουν τα ιερά αντικείμενα.
2. Τα Λείψανα και οι Επιγραφές
Στο κέντρο δεσπόζει ένας σταυρός από μεταλλική κλωστή, ενώ γύρω του υπάρχουν μικρές ετικέτες με λατινικές επιγραφές. Κάθε ετικέτα συνοδεύεται από ένα μικροσκοπικό θραύσμα (συνήθως οστού). Οι επιγραφές καταλήγουν στο «m.» που σημαίνει Martyr (Μάρτυρας). Τα ονόματα ανήκουν σε μια ομάδα μαρτύρων που η Καθολική Εκκλησία ονομάζει "Corpi Santi" (Άγια Σώματα). Πρόκειται για λείψανα που ανασύρθηκαν από τις κατακόμβες της Ρώμης μεταξύ 17ου και 19ου αιώνα.
Η λειψανοθήκη περιλαμβάνει συνολικά 11 ονόματα μαρτύρων, τοποθετημένα περιμετρικά του κεντρικού σταυρού.
Ακολουθεί η πλήρης λίστα των ονομάτων που διακρίνονται στις ετικέτες (cedulae), ξεκινώντας από την κορυφή και πηγαίνοντας δεξιόστροφα:
S. Flaviani, m. (Άγιος Φλαβιανός)
S. Constan. m. (Άγιος Κωνστάντιος)
S. Floriani, m. (Άγιος Φλωριανός)
S. Candidi, m. (Άγιος Κάνδιδος – η ετικέτα κάτω δεξιά)
S. Marcelli, m. (Άγιος Μάρκελλος)
S. Venusti, m. (Άγιος Βενούστος – η ετικέτα στη βάση)
S. Lucidi, m. (Άγιος Λούκιδος)
S. Clarae, m. (Αγία Κλάρα – η ετικέτα κάτω αριστερά)
S. Maximi, m. (Άγιος Μάξιμος)
S. Primi, m. (Άγιος Πρίμος)
S. Victoris, m. (Άγιος Βίκτωρ – η ετικέτα πάνω αριστερά, κοντά στο κέντρο)
3. Η Πίσω Όψη και η Αυθεντικότητα
Κόκκινο Κερί και Σφραγίδα: Στο πίσω μέρος υπάρχει μια βουλοκέρινή σφραγίδα (ecclesiastical wax seal) που συγκρατεί τα νήματα. Αυτά τα νήματα διαπερνούν το εσωτερικό της θήκης και η σφραγίδα εγγυάται ότι η λειψανοθήκη δεν έχει ανοιχτεί ή παραβιαστεί μετά την πιστοποίησή της από την εκκλησιαστική αρχή (συνήθως έναν Επίσκοπο ή τον επικεφαλής ενός τάγματος).
Σύμβολα Σφραγίδας: Η σφραγίδα φέρει ένα οικόσημο, το οποίο αν ταυτοποιηθεί, μπορεί να μας δείξει την ακριβή προέλευση και τη χρονολογία (πιθανότατα 18ος ή 19ος αιώνας).
Σύνοψη και Ιστορική Αξία
Τέτοια αντικείμενα κατασκευάζονταν συχνά σε μοναστήρια (ιδιαίτερα από καλόγριες που ειδικεύονταν στη λεπτή χειροτεχνία) και προορίζονταν για ιδιωτική λατρεία ή για μικρά παρεκκλήσια.
Σημείωση: Σύμφωνα με το Κανονικό Δίκαιο της Καθολικής Εκκλησίας, η πώληση «ιερών λειψάνων» (ειδικά οστών) απαγορεύεται αυστηρά, αν και η αγοραπωλησία των θηκών (των καλλιτεχνικών αντικειμένων) είναι συχνό φαινόμενο σε συλλέκτες εκκλησιαστικής τέχνης.
Οι επιγραφές στη λειψανοθήκη αναφέρονται σε Μάρτυρες των πρώτων χριστιανικών αιώνων, οι οποίοι τιμώνται ιδιαίτερα στην Καθολική Εκκλησία. Το γράμμα «m.» δίπλα σε κάθε όνομα είναι συντομογραφία της λατινικής λέξης Martyr (Μάρτυρας).
Ακολουθούν λεπτομέρειες για τους σημαντικότερους από τους Αγίους που αναγράφονται:
S. Flaviani, m. (Άγιος Φλαβιανός): Πρόκειται πιθανότατα για τον Άγιο Φλαβιανό του Acquapendente (4ος αιώνας). Ήταν πρώην έπαρχος της Ρώμης που μαρτύρησε κατά τη διάρκεια των διωγμών του Ιουλιανού του Παραβάτη. Σύμφωνα με την παράδοση, τον σημάδεψαν στο μέτωπο με καυτό σίδερο και τον εξόρισαν, όπου και πέθανε ενώ προσευχόταν.
S. Victoris, m. (Άγιος Βίκτωρ): Υπάρχουν αρκετοί μάρτυρες με αυτό το όνομα, αλλά ο πιο γνωστός σε τέτοιες λειψανοθήκες είναι ο Άγιος Βίκτωρ ο Μαυριτανός (Victor Maurus). Ήταν στρατιώτης της Πραιτωριανής Φρουράς στο Μιλάνο, ο οποίος αποκεφαλίστηκε γύρω στο 303 μ.Χ. επειδή αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα.
S. Antonini, m. (Άγιος Αντωνίνος): Αναφέρεται στον Άγιο Αντωνίνο της Πιατσέντζα (3ος/4ος αιώνας). Ήταν στρατιώτης της θρυλικής Θηβαϊκής Λεγεώνας που μαρτύρησε στην Ιταλία. Θεωρείται προστάτης της πόλης Πιατσέντζα.
S. Marcelli, m. (Άγιος Μάρκελλος): Πιθανότατα πρόκειται για τον Πάπα Μάρκελλο Α' (αρχές 4ου αιώνα), ο οποίος εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Μαξέντιο και πέθανε από τις κακώσεις και τις στερήσεις. Θεωρείται μάρτυρας λόγω των βασανιστηρίων που υπέστη.
S. Constan. m. (Άγιος Κωνστάντιος): Συχνά αναφέρεται σε έναν από τους μάρτυρες της Θηβαϊκής Λεγεώνας ή στον Άγιο Κωνστάντιο της Περούτζια, ο οποίος ήταν επίσκοπος και μαρτύρησε κατά τον 2ο αιώνα.
S. Lucidi, m. (Άγιος Λούκιδος): Ένας λιγότερο γνωστός μάρτυρας των πρώτων αιώνων, του οποίου τα λείψανα συναντώνται συχνά σε ιταλικές λειψανοθήκες αυτού του τύπου.
S. Floriani, m. (Άγιος Φλωριανός): Πολύ γνωστός άγιος στην Κεντρική Ευρώπη. Ήταν Ρωμαίος αξιωματικός που θανατώθηκε επειδή αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα. Θεωρείται ο προστάτης των πυροσβεστών.
S. Maximi, m. (Άγιος Μάξιμος): Υπάρχουν πολλοί μάρτυρες με αυτό το όνομα, αλλά συνήθως αναφέρεται στον Μάξιμο που μαρτύρησε μαζί με την Αγία Καικιλία και τον Άγιο Τιβούρτιο στη Ρώμη.
Λοιπά Ονόματα και Συμβολισμοί
S. Clarae, m. (Αγία Κλάρα): Αν και η γνωστή Αγία Κλάρα της Ασίζης δεν ήταν μάρτυρας, η ετικέτα αυτή αναφέρεται σε μια μάρτυρα των κατακομβών με το ίδιο όνομα.
S. Candidi, m. (Άγιος Κάνδιδος): Μέλος της Θηβαϊκής Λεγεώνας, μιας ομάδας χριστιανών στρατιωτών που σφαγιάστηκαν όλοι μαζί για την πίστη τους.
S. Venusti, m. (Άγιος Βενούστος): Μαρτύρησε μαζί με τα παιδιά του και τη σύζυγό του στη Ρώμη. Το όνομά του (που σημαίνει «γοητευτικός/ευγενής») εμφανίζεται συχνά σε τέτοιες συλλογές.
S. Lucidi & S. Primi: Επίσης μάρτυρες των πρώτων αιώνων, των οποίων τα ονόματα επιλέγονταν συχνά για να κοσμήσουν ιδιωτικές λειψανοθήκες λόγω της σημασίας των ονομάτων τους (Lucidus = Φωτεινός, Primus = Πρώτος).
Γιατί υπάρχουν τόσοι πολλοί μαζί;
Αυτού του είδους οι λειψανοθήκες ονομάζονται "Lipsanotheca" και δημιουργούνταν κυρίως τον 18ο και 19ο αιώνα. Περιέχουν μικρά θραύσματα (ex ossibus - από οστά) που προέρχονταν συνήθως από τις κατακόμβες της Ρώμης. Η εκκλησία τα ταξινομούσε και τα διένεμε σε πιστούς ή ενορίες για προστασία και ευλογία.
Λειτουργούσε ως ένας «πνευματικός στρατός» για τον κάτοχό της. Η τοποθέτηση πολλών διαφορετικών μαρτύρων σε μία θήκη προσέφερε, σύμφωνα με την παράδοση της εποχής, μια ευρύτερη προστασία και ευλογία στο σπίτι ή στο παρεκκλήσι όπου φυλασσόταν.
Η παρουσία της κόκκινης βουλοκέρινης σφραγίδας στο πίσω μέρος είναι η επίσημη πιστοποίηση (Authentic) ότι τα λείψανα αυτά αναγνωρίστηκαν από το Βατικανό ή την αρμόδια επισκοπή ως γνήσια.
Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση S. Flaviani, m
