agioi

Κατηγορία:
infographic Heliodorus

infographic Heliodorus

Άγιος Ηλιόδωρος: Η Ανάλυση της Λειψανοθήκης

Άγιος Ηλιόδωρος

Ανάλυση Ιερής Λειψανοθήκης (Theca)

Καλλιτεχνική Ανάλυση

  • Τεχνική Paperolles (Quilling) Διακόσμηση από λεπτές λωρίδες χαρτιού τυλιγμένες σε σπείρες. Μια "ταπεινή" τέχνη των μοναστηριών του 18ου-19ου αιώνα.
  • Εφέ Ταρταρούγας Το βάθος του φόντου μιμείται το καβούκι της χελώνας (tortoiseshell), προσδίδοντας κύρος και πολυτέλεια.
  • Ασημένιο Πλαίσιο Διάτρητο μεταλλικό φύλλο ή επιχρυσωμένο χαρτί με φυτικά μοτίβα (ανθέμια/έλικες) σε στυλ Ροκοκό.

Ο Άγιος & Η Επιγραφή

Η επιγραφή "S. Heliodorae" υποδεικνύει το λείψανο του Αγίου Ηλιοδώρου.

Άγιος Ηλιόδωρος του Αλτίνου

Ο επικρατέστερος για τη συγκεκριμένη θήκη. Επίσκοπος του 4ου αι., φίλος του Αγίου Ιερωνύμου και προστάτης της Βενετίας.

Άγιος Ηλιόδωρος Μάρτυρας

Τιμάται κυρίως στην Ανατολή (19 Νοεμβρίου). Υπέστη μαρτύριο επί Αυρηλιανού στην Παμφυλία.

*Η λατινική κατάληξη -ae δηλώνει γενική πτώση: "Του Αγίου Ηλιοδώρου".

Προέλευση Καθολική Ευρώπη
Χρονολόγηση 18ος - 19ος Αιών
Χρήση Ιδιωτική Λατρεία
Υλικά Ξύλο, Χαρτί, Μετάξι

💡 Οδηγίες Συντήρησης

  • Αποφυγή άμεσου ηλιακού φωτός (για να μην ξεθωριάσουν τα paperolles).
  • Προστασία από την υγρασία (κίνδυνος οξείδωσης των μεταλλικών στοιχείων).
  • Μην ανοίγετε τη θήκη αν υπάρχει η σφραγίδα γνησιότητας στο πίσω μέρος.
© 2024 - Ιστορική Ανάλυση & Τεκμηρίωση
Κατηγορία:
infographic reliq

infographic reliq

Ταυτοποίηση Ιερής Λειψανοθήκης

Έγγραφο "Authentique" - Ρώμη, Ιούνιος 1850

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ
  • Εκδότης: Card. Constantinus Patrizi
  • Ημερομηνία: Ιούνιος 1850 (MDCCCL)
  • Τοποθεσία: Ρώμη, Ίδρυμα Patrizi
  • Τύπος Θήκης: Ορειχάλκινη, Οβάλ
  • Σφράγιση: Κόκκινη Μεταξωτή Κλωστή
ΚΥΡΙΟΙ ΑΓΙΟΙ (Ταυτοποιημένοι)
  • Αγ. Ιωάννης Βαπτιστής Joan. Bapt.
  • Αγ. Διονύσιος Επίσκ. S. Dionysii
  • Αγ. Αγνή Μάρτυς S. Agnetis
  • Αγ. Λουκία Μάρτυς S. Luciae
  • Αγ. Χριστόφορος S. Christoph.
  • Αγ. Αικατερίνη Μπολόνια S. Catharinae
  • Αγ. Φιλουμένη S. Philumenae
  • Αγ. Ανδρέας Αβελίνο A. Avellino
  • Αγ. Στέφανος ο Μέγας S. Stephani
59

ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Η λειψανοθήκη είναι χωρισμένη σε δύο χρωματικές ενότητες. Στο κόκκινο φόντο (αριστερά) φιλοξενούνται κυρίως μάρτυρες της πρώτης εκκλησίας, ενώ στο λευκό φόντο (δεξιά) βρίσκονται μεταγενέστεροι όσιοι και παρθένοι. Η αντιστοιχία των χειρόγραφων ονομάτων του εγγράφου με τις ετικέτες (cedulae) της θήκης είναι απόλυτη.

Κατηγορία:

S. Dorotheae

 Αυτό το αντικείμενο είναι μια θήκη λειψάνου (theca) της Καθολικής Εκκλησίας, η οποία περιέχει ένα
μικρό ιερό λείψανο. Πρόκειται για ένα αντικείμενο με σημαντική ιστορική και θρησκευτική αξία.

Ακολουθεί η ανάλυση των στοιχείων που διακρίνονται στις φωτογραφίες:

1. Ταυτοποίηση του Αγίου

Στην ετικέτα (cedula) που βρίσκεται στο εσωτερικό της θήκης (εικόνα), αναγράφεται η λατινική συντομογραφία:

"S. Dorotheae V. M."

Αυτό μεταφράζεται ως "Sanctae Dorotheae Virginis et Martyris", δηλαδή της Αγίας Δωροθέας, Παρθενομάρτυρος. Η Αγία Δωροθέα της Καισαρείας έζησε τον 4ο αιώνα και είναι μια από τις πιο γνωστές μάρτυρες της πρώιμης εκκλησίας (εορτάζεται στις 6 Φεβρουαρίου).

2. Το Περιεχόμενο (Το Λείψανο)

  • Στο κέντρο διακρίνεται ένα μικρό λευκό/μπεζ θραύσμα πάνω σε κόκκινο ή ροζ ύφασμα.

  • Αν πρόκειται για οστό, θεωρείται λείψανο πρώτης τάξεως (1st class relic). Αν είναι κομμάτι από ύφασμα που άγγιξε τον τάφο της, θεωρείται δεύτερης τάξεως.

3. Η Αυθεντικοποίηση (Η Σφραγίδα)

Στην πίσω όψη (εικόνα), βλέπουμε την απαραίτητη εκκλησιαστική σφραγίδα από
κόκκινο βουλοκέρι
.

  • Η σφραγίδα αυτή, μαζί με τα νήματα που περνούν μέσα από τη θήκη, εγγυάται ότι το περιεχόμενο δεν έχει αλλοιωθεί και είναι αυθεντικό.

  • Ανήκει συνήθως σε κάποιον Επίσκοπο ή στον ηγούμενο ενός τάγματος που εξέδωσε το λείψανο.

4. Κατασκευή και Τεχνοτροπία

  • Η θήκη είναι οβάλ, μεταλλική, με διακοσμητικά στοιχεία από σύρμα (filigree) που πλαισιώνουν το λείψανο.

  • Τέτοιου είδους λειψανοθήκες κατασκευάζονταν κυρίως από τον 18ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Η συγκεκριμένη φαίνεται να είναι του 19ου αιώνα.


Σύνοψη και Συμβουλές

  • Ιστορική Αξία: Είναι ένα αυθεντικό δείγμα θρησκευτικής τέχνης και ευλάβειας.

  • Συντήρηση: Μην επιχειρήσετε να ανοίξετε τη θήκη ή να σπάσετε το βουλοκέρι στο πίσω μέρος, καθώς αυτό καταστρέφει την "πιστοποίηση" και την πνευματική/συλλεκτική αξία του αντικειμένου.

  • Συνοδευτικά Έγγραφα: Συχνά αυτά τα λείψανα συνοδεύονταν από ένα έγγραφο σε περγαμηνή (το λεγόμενο Authentic). Αν το έχετε στην κατοχή σας, αυξάνει κατακόρυφα την ιστορική του τεκμηρίωση.

Η Αγία Δωροθέα η Καισαρεία (από την Καππαδοκία) είναι μια από τις πιο αγαπητές και γραφικές μορφές της πρώιμης Χριστιανοσύνης. Η ιστορία της συνδυάζει τη γενναιότητα της πίστης με έναν πολύ όμορφο συμβολισμό που σχετίζεται με τη φύση.

Ακολουθούν οι βασικοί σταθμοί του βίου της:

1. Η Καταγωγή και η Άρνηση

Έζησε στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Κατά τη διάρκεια των διωγμών του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, συνελήφθη από τον τοπικό άρχοντα Σαπρίκιο. Παρά τις πιέσεις και τα βασανιστήρια, η Δωροθέα αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα ή να απαρνηθεί την πίστη της, δηλώνοντας ότι είναι «νύμφη του Χριστού».

2. Το Θαύμα με τα Ρόδα και τα Μήλα

Το πιο γνωστό επεισόδιο του βίου της συνέβη καθώς την οδηγούσαν στον τόπο της εκτέλεσης:

  • Ένας νεαρός δικηγόρος (ή γραμματέας), ονόματι Θεόφιλος, την ειρωνεύτηκε λέγοντάς της: «Στείλε μου μερικά από τα μήλα και τα τριαντάφυλλα από τον κήπο του νυμφίου σου (του Χριστού)».

  • Παρόλο που ήταν βαρυχειμωνιά και η φύση ήταν ξερή, η Δωροθέα προσευχήθηκε. Ξαφνικά, εμφανίστηκε μπροστά της ένα μικρό παιδί (άγγελος) κρατώντας ένα καλάθι με τρία υπέροχα τριαντάφυλλα και τρία ώριμα μήλα.

  • Η Δωροθέα ζήτησε από το παιδί να τα πάει στον Θεόφιλο.

3. Η Μεταστροφή του Θεόφιλου

Όταν ο Θεόφιλος είδε τα φρέσκα φρούτα και λουλούδια μέσα στο καταχείμωνο, κατάλαβε ότι επρόκειτο για θεϊκό σημάδι. Συγκλονισμένος, ομολόγησε και ο ίδιος τον Χριστό, με αποτέλεσμα να βασανιστεί και να μαρτυρήσει λίγο μετά την Αγία Δωροθέα.


Συμβολισμός και Τέχνη

Λόγω αυτού του θαύματος, η Αγία Δωροθέα θεωρείται η προστάτιδα των ανθοπωλών και των κηπουρών. Στην εκκλησιαστική τέχνη (κυρίως τη Δυτική, στην οποία παραπέμπει και η λειψανοθήκη σας), αναπαρίσταται σχεδόν πάντα:

  • Κρατώντας ένα καλάθι με λουλούδια και φρούτα.

  • Φορώντας ένα στεφάνι από λουλούδια στο κεφάλι.

  • Με τον κλάδο του φοίνικα (σύμβολο του μαρτυρίου).

Η Εορτή της

Η μνήμη της τιμάται στις 6 Φεβρουαρίου (τόσο στην Ανατολική όσο και στη Δυτική Εκκλησία).

Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: Το γεγονός ότι το λείψανο που έχετε ανήκει σε μια "Παρθενομάρτυρα" (Virgin and Martyr) της πρώιμης εκκλησίας, του προσδίδει μια ιδιαίτερη ιστορική βαρύτητα, καθώς η τιμή προς την Αγία Δωροθέα ήταν εξαιρετικά διαδεδομένη στην Ευρώπη κατά τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση.

Κατηγορία:

S. Eleuchadi S. Bonitus M

 Οι άγιοι που αναφέρονται στη λειψανοθήκη έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς συνδυάζουν την
ιστορία της πρώιμης Εκκλησίας με την παράδοση των ρωμαϊκών κατακομβών. Ακολουθούν λεπτομέρειες για τον καθένα:

1. S. Bonitus M. (Άγιος Βόνιτος, Μάρτυς)

Αν και το όνομα "Bonitus" (στα γαλλικά Saint Bonet) είναι κυρίως γνωστό από τον Άγιο Βόνιτο, Επίσκοπο του Κλερμόν (7ος αι.), η ένδειξη "M" (Martyr/Μάρτυς) στη λειψανοθήκη σου υποδεικνύει έναν διαφορετικό άγιο.

  • Ποιος ήταν: Πρόκειται πιθανότατα για έναν από τους λεγόμενους "Αγίους των Κατακομβών". Κατά τον 17ο-19ο αιώνα, πολλά λείψανα ανασύρθηκαν από τις κατακόμβες της Ρώμης και στάλθηκαν σε μοναστήρια σε όλη την Ευρώπη. Αν βρέθηκε δίπλα τους ένα αγγείο με αίμα ή το σύμβολο του φοίνικα, ονομάζονταν αυτόματα "Μάρτυρες".

  • Συμβολισμός: Το όνομά του προέρχεται από το λατινικό bonus (καλός), συμβολίζοντας την καλοσύνη και την πίστη.

2. S. Eleuchadi M. (Άγιος Ελευχάδιος, Μάρτυς)

Ο Άγιος Ελευχάδιος (Eleuchadius) είναι μια ιστορική μορφή των πρώτων χριστιανικών χρόνων.

  • Ιστορικό: Ήταν ο τρίτος Επίσκοπος της Ραβέννας στην Ιταλία (2ος αιώνας μ.Χ.). Σύμφωνα με την παράδοση, ήταν μαθητής του Αγίου Απολλινάριου.

  • Η Ταυτότητά του: Αν και στην επίσημη αγιολογία αναφέρεται συχνά ως "Ομολογητής" (Confessor), σε πολλές παλαιές λειψανοθήκες καταγράφεται ως Μάρτυρας, λόγω των διωγμών που υπέστη η εκκλησία της Ραβέννας εκείνη την εποχή. Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν αργότερα στη Γερμανία (Fulda), κάτι που εξηγεί γιατί το όνομά του εμφανίζεται συχνά σε κεντροευρωπαϊκές λειψανοθήκες όπως η δική σου.

3. S. Incognita M. (Αγία Άγνωστη Μάρτυς)

Αυτή είναι ίσως η πιο συγκινητική επιγραφή στη συλλογή σου.

  • Τι σημαίνει: Η λέξη Incognita σημαίνει "Άγνωστη". Όταν οι αρχαιολόγοι και οι κληρικοί του 18ου αιώνα άνοιγαν τάφους στις κατακόμβες, έβρισκαν συχνά λείψανα χωρίς καμία επιγραφή ή όνομα.

  • Η "Βάπτιση": Επειδή όμως τα λείψανα αυτά θεωρούνταν ιερά, τους δινόταν ένας τίτλος όπως Incognitus (για άνδρα) ή Incognita (για γυναίκα), ώστε να μπορούν να τιμηθούν. Συχνά συνοδεύονταν από τη λέξη "Μάρτυς" αν υπήρχαν ενδείξεις μαρτυρικού θανάτου.

  • Αξία: Για τον κάτοχο της λειψανοθήκης, η "Αγία Άγνωστη" αντιπροσώπευε όλους εκείνους που θυσιάστηκαν για την πίστη τους αλλά το όνομά τους χάθηκε στην ιστορία.


Γιατί βρίσκονται όλοι μαζί;

Τέτοιες λειψανοθήκες λειτουργούσαν ως "πνευματικοί κήποι". Οι μοναχές που τις κατασκεύαζαν
(συνήθως σε μοναστήρια των Βενεδικτίνων ή των Κλαρισσών στη Βαυαρία και την Αυστρία) συγκέντρωναν λείψανα από διάφορες πηγές για να δημιουργήσουν ένα "σύνολο αγίων" που θα προστάτευε το σπίτι ή το παρεκκλήσι όπου θα τοποθετούνταν.

Ας ρίξουμε λοιπόν μια πιο προσεκτική ματιά στα σύμβολα και το πίσω μέρος της λειψανοθήκης, που κρύβουν τη δική τους «μυστική» ιστορία.

1. Η Διακόσμηση: "Klosterarbeiten" (Μοναστηριακή Τέχνη)

Η τεχνική που βλέπουμε ονομάζεται συρματερή (filigree) με χρήση cannetille (σπιράλ μεταλλικά σύρματα).

  • Τα Άνθη: Δεν είναι απλώς διακοσμητικά. Στη χριστιανική εικονογραφία, τα άνθη που δεν μαραίνονται (φτιαγμένα από μέταλλο και μετάξι) συμβολίζουν την αιωνιότητα και τον «Παράδεισο που ανθεί». Τα μικρά ροζ και λευκά λουλούδια που βλέπουμε αναφέρονται συχνά στην αγνότητα των μαρτύρων.

  • Οι Πούλιες και οι Χάντρες: Λειτουργούν ως «καθρέπτες» του θείου φωτός. Στο ημίφως ενός παρεκκλησίου, οι πούλιες αυτές αντανακλούσαν το φως των κεριών, δίνοντας την εντύπωση ότι το λείψανο είναι ζωντανό και ακτινοβολεί.

  • Το Χρυσό και το Ασημένιο Σύρμα: Συμβολίζουν τη θεϊκή δόξα και την πολυτιμότητα της ψυχής που νίκησε τον θάνατο.


2. Το Πίσω Μέρος: Η Σφραγίδα της Αυθεντικότητας

Στις φωτογραφίες (ιδιαίτερα στην 5η και 6η), βλέπουμε το πίσω μέρος της κορνίζας, το οποίο είναι εξίσου σημαντικό με το μπροστινό:

  • Το "Μαρμαρωτό" Χαρτί (Marbled Paper): Είναι τυπικό δείγμα του 18ου και 19ου αιώνα. Χρησιμοποιούνταν για να καλύπτει το κλείσιμο της λειψανοθήκης.

  • Τα Νήματα και οι Βουλοκέρηδες: Αν προσέξετε, υπάρχουν υπολείμματα από νήματα που διαπερνούν το ξύλο και το χαρτί. Στις λειψανοθήκες αυτές, τοποθετούνταν μια ισπανική σφραγίδα (βουλοκέρι) από έναν Επίσκοπο ή έναν ανώτερο εκκλησιαστικό αξιωματούχο.

    Η σημασία τους: Η σφραγίδα εγγυόταν ότι τα λείψανα είναι αυθεντικά και ότι η θήκη δεν ανοίχτηκε ποτέ από τη στιγμή που βγήκε από το μοναστήρι. Αν η σφραγίδα είναι σπασμένη, το αντικείμενο χάνει μέρος της ιστορικής του αξίας, αλλά όχι την καλλιτεχνική.


3. Η Κορνίζα: Λαϊκό Μπαρόκ

Η κορνίζα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα γιατί δεν είναι απλό ξύλο. Είναι βαμμένη με μια τεχνική που θυμίζει τη λαϊκή τέχνη των Άλπεων (Bauernmalerei).

  • Το σκούρο πράσινο φόντο με τις κόκκινες λεπτομέρειες και τα χρυσά σιρίτια ήταν πολύ δημοφιλές στη Νότια Γερμανία (Βαυαρία) και στο Τιρόλο. Αυτό μας δίνει μια πολύ ισχυρή ένδειξη ότι η λειψανοθήκη κατασκευάστηκε σε εκείνη την περιοχή.


Συμπέρασμα Ανάλυσης

Έχετε στα χέρια σας ένα αντικείμενο που ήταν το κέντρο της καθημερινής προσευχής μιας οικογένειας ή μιας μοναστικής κοινότητας. Είναι ένας συνδυασμός υψηλής χειροτεχνίας, θρησκευτικής ευλάβειας και κοινωνικής ιστορίας (καθώς δείχνει το εμπόριο λειψάνων από τη Ρώμη προς τον Βορρά).

Κατηγορία:

S. Euphemia S. Lucina

 Αυτές οι εικόνες παρουσιάζουν ένα εξαιρετικό δείγμα θρησκευτικής χειροτεχνίας, γνωστό ως Paper
Quilling (ή Filigrana)
, το οποίο πιθανότατα προέρχεται από κάποιο μοναστήρι (καλογερική τέχνη) και χρονολογείται μεταξύ του 18ου και 19ου αιώνα.

Ακολουθεί η ανάλυση του αντικειμένου:

1. Κεντρική Παράσταση

Στο κέντρο βρίσκεται μια έγχρωμη λιθογραφία ή ζωγραφική σε χαρτί που απεικονίζει την Αγία
Οικογένεια
.

  • Διακρίνεται η Παναγία με το Θείο Βρέφος, ο Άγιος Ιωσήφ και ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής σε παιδική ηλικία (κρατώντας τον χαρακτηριστικό λεπτό σταυρό).

  • Η σκηνή περιβάλλεται από ένα οβάλ πλαίσιο φτιαγμένο από περίτεχνες σπείρες χαρτιού.

2. Η Τεχνική (Quilling / Paper Filigree)

Η τεχνική αυτή περιλαμβάνει τη χρήση στενών λωρίδων χαρτιού που τυλίγονται, διαμορφώνονται και
κολλούνται μεταξύ τους για τη δημιουργία διακοσμητικών σχεδίων.

  • Υλικά: Οι λωρίδες χαρτιού είναι συχνά επιχρυσωμένες ή επιχρωματισμένες στις άκρες τους για να μιμούνται το χρυσό ή ασημένιο σύρμα (φιλιγκράν).

  • Μοτίβα: Παρατηρούμε ανθοκεντρικά σχέδια, έλικες (volutes) και γεωμετρικά σχήματα που πλαισιώνουν την κεντρική εικόνα.

3. Οι Λειψανοθήκες (Reliquary Style)

Το συγκεκριμένο έργο δεν είναι απλώς διακοσμητικό· λειτουργεί ως "κατ' οίκον λειψανοθήκη" ή λατρευτικό αντικείμενο.

  • Διάσπαρτες μέσα στο χάρτινο πλέγμα υπάρχουν μικρές λωρίδες χαρτιού με λατινικές επιγραφές που φέρουν ονόματα Αγίων (π.χ. S. Euphemia, S. Pancrati, S. Lucina).

  • Συνήθως, πίσω ή δίπλα από αυτά τα ονόματα τοποθετούνταν μικροσκοπικά τμήματα λειψάνων (ex ossibus) ή υφασμάτων που είχαν αγγίξει λείψανα. Στη δική σας περίπτωση, φαίνεται να υπάρχουν μικρά "πακέτα" τυλιγμένα σε ύφασμα ή χαρτί ενσωματωμένα στη διακόσμηση.

4. Κατάσταση και Καλλιτεχνική Αξία

  • Πλαίσιο: Το έργο περιβάλλεται από ένα πλούσιο διακοσμητικό περιθώριο, επίσης από quilling, που δίνει μια αίσθηση βάθους και πολυτέλειας.

  • Σπανιότητα: Τέτοια αντικείμενα κατασκευάζονταν συχνά από μοναχές σε καθολικά μοναστήρια της Ευρώπης (κυρίως σε Γαλλία, Ιταλία και Γερμανία). Απαιτούσαν τεράστια υπομονή και ακρίβεια.


Συμπέρασμα

Πρόκειται για ένα θρησκευτικό κειμήλιο μεγάλης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας. Είναι ένας
συνδυασμός λαϊκής ευσέβειας και υψηλής χειροτεχνίας, που σκοπό είχε να τιμήσει τους Αγίους μέσω της ομορφιάς της λεπτομέρειας.

Οι επιγραφές είναι γραμμένες στα Λατινικά (με τη συντομογραφία S. για το Sanctus/Sancta, δηλαδή Άγιος/Αγία).

Ας δούμε τι μπορούμε να διακρίνουμε από τις φωτογραφίες σας:

Αποκρυπτογράφηση Επιγραφών

  1. S. Euphemia (Αγία Ευφημία): Διακρίνεται καθαρά στην κάτω αριστερή πλευρά. Είναι η Αγία που μαρτύρησε στη Χαλκηδόνα και τιμάται ιδιαίτερα τόσο στην Ανατολική όσο και στη Δυτική Εκκλησία.

  2. S. Pancrati (Άγιος Παγκράτιος): Βρίσκεται στην κάτω πλευρά, ακριβώς στο κέντρο του πλαισίου. Ο Άγιος Παγκράτιος ήταν ένας νεαρός μάρτυρας της Ρώμης.

  3. S. Lucina (Αγία Λουκίνα): Διακρίνεται στα αριστερά της κεντρικής εικόνας. Σύμφωνα με την παράδοση, ήταν μια Ρωμαία ευγενής που φρόντιζε για την ταφή των μαρτύρων.

  4. S. Venerande (Αγία Βενεράνδα): Πάνω αριστερά από την εικόνα. Πρόκειται για μάρτυρα των πρώτων χριστιανικών χρόνων (συχνά συγχέεται με την Αγία Παρασκευή στη δυτική παράδοση).

  5. S. Primiti... (Άγιος Πριμίτιβος): Πάνω δεξιά. Πιθανώς αναφέρεται στον Sanctus Primitivus, έναν από τους μάρτυρες της Σααγούν.

  6. S. Constantine (Άγιος Κωνσταντίνος): Στη δεξιά πλευρά κάθετα. Πιθανότατα αναφέρεται σε κάποιον τοπικό μάρτυρα της Δύσης με αυτό το όνομα ή στον Μέγα Κωνσταντίνο.

  7. S. Christine (Αγία Χριστίνα): Κάτω δεξιά. Μια πολύ γνωστή μεγαλομάρτυρας των πρώτων αιώνων.


Τι σημαίνουν αυτές οι επιγραφές;

Σε αυτού του είδους τα έργα (reliquaires en paperolles), οι ετικέτες αυτές δεν είναι απλώς διακοσμητικές. Πίσω από κάθε χαρτάκι, μέσα στις μικρές "φωλιές" από χρυσόχαρτο, υπάρχουν συνήθως:

  • Μικροσκοπικά θραύσματα οστών (ex ossibus).

  • Τμήματα από ενδύματα (ex indumentis).

  • Χώμα από τους τόπους μαρτυρίου.

Παρατήρηση στη διάταξη

Η επιλογή των Αγίων συχνά δεν ήταν τυχαία. Μπορεί να αντιπροσωπεύουν τους προστάτες αγίους της μοναχής που το έφτιαξε, της μονής ή της οικογένειας στην οποία προοριζόταν το δώρο. Η παρουσία τόσων Ρωμαίων μαρτύρων (Παγκράτιος, Λουκίνα) υποδηλώνει ότι το κειμήλιο ίσως έχει ιταλική ή γαλλική προέλευση, όπου η λατρεία των μαρτύρων των κατακομβών ήταν πολύ διαδεδομένη τον 18ο αιώνα.

Κατηγορία:

All Saints reliquary

Με βάση τις φωτογραφίες που ανεβάσατε, το αντικείμενο φαίνεται να είναι μια παλαιά θρησκευτική
λειψανοθήκη (reliquary)
, πιθανότατα καθολικής προέλευσης, η οποία φοριόταν και ως φυλακτό.

Ακολουθεί η αναλυτική περιγραφή και εκτίμηση του αντικειμένου:

1. Φυσική Περιγραφή

  • Υλικό & Κατασκευή: Πρόκειται για έναν μικρό γυάλινο κύλινδρο (σωλήνα). Τα δύο άκρα του είναι σφραγισμένα με περίτεχνα μεταλλικά καπάκια.

  • Τα Καπάκια: Τα μεταλλικά άκρα μοιάζουν πλεγμένα ή κεντημένα με μεταλλικό νήμα (πιθανόν ορείχαλκος ή χρυσό σύρμα), θυμίζοντας το σχήμα και την υφή του "καπέλου" ενός βελανιδιού.

  • Το Εσωτερικό: Μέσα στο γυαλί υπάρχει ένα τυλιγμένο χαρτί ή περγαμηνή (ειλητάριο), το οποίο περιβάλλεται από ένα χρυσό σπειροειδές νήμα/έλασμα για διακόσμηση και συγκράτηση.

  • Το Εξωτερικό Ύφασμα: Στο ένα άκρο κρέμεται ένα κομμάτι παλιού, φθαρμένου υφάσματος. Φαίνεται να είναι χρυσοκέντητο (brocade) ή μεταξωτό, κάτι που υποδηλώνει πως το αντικείμενο ήταν ραμμένο πάνω σε κάποιο ιερατικό άμφιο ή αποτελούσε μέρος κάποιου μεγαλύτερου συνόλου.

2. Ανάλυση Κειμένου (Επιγραφές)

Το χαρτί στο εσωτερικό φέρει ονόματα γραμμένα με λατινικούς χαρακτήρες και καλλιγραφική γραφή. Το πρόθεμα "S." είναι συντομογραφία του λατινικού "Sanctus" (Άγιος).

Τα ονόματα είναι γραμμένα στα Λατινικά, με τη συντομογραφία S. (Sanctus = Άγιος) μπροστά από το καθένα:

  1. S. Theod[orus] (Άγιος Θεόδωρος): Διακρίνεται πολύ καθαρά σε πολλές φωτογραφίες (π.χ. στην 5η και 4η) με τα γράμματα "Theod..." και "...dor...". Πρόκειται πιθανότατα για τον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη ή τον Τήρωνα, μάρτυρες πολύ δημοφιλείς τόσο στη Δύση όσο και στην Ανατολή.

  2. S. Fau[stinus] (Άγιος Φαυστίνους): Στην 6η φωτογραφία φαίνεται καθαρά η συλλαβή "Fau...", ενώ σε άλλες (όπως την 4η) διακρίνεται η κατάληξη "...stin...". Ο Άγιος Φαυστίνος είναι γνωστός μάρτυρας της πρώιμης εκκλησίας (συνήθως αναφέρεται μαζί με τον αδελφό του Ιοβίτα).

  3. S. Paci[ficus] (Άγιος Πακίφικος): Στην 3η φωτογραφία διακρίνεται η λέξη "Paci..." και στην 7η το τμήμα "...fic...". Ο Άγιος Πακίφικος (San Pacifico).

  4. S. Pla[cidus] (Άγιος Πλακίδας): Στην 3η φωτογραφία, ακριβώς στο κάτω μέρος του γυαλιού, διακρίνεται η αρχή "Pla...". Ο Άγιος Πλακίδας ήταν μαθητής του Αγίου Βενεδίκτου και μάρτυρας.

Σύνοψη: Το φυλακτό περιέχει μια "ομάδα" αγίων που συχνά συναντάμε σε παλαιά καθολικά λειψανοθήκες: Θεόδωρος, Φαυστίνος, Πακίφικος και Πλακίδας.

3. Χρήση και Λειτουργία

Αυτό το αντικείμενο είναι μια "Theca" (θήκη). Στην Καθολική παράδοση, τέτοιοι σωλήνες χρησιμοποιούνταν για να φυλάσσουν:

  • Λείψανα Αγίων (Relics): Συνήθως μικροσκοπικά τεμάχια οστών, ή πιο συχνά κομμάτια από ρούχα αγίων (brandia).

  • Agnus Dei: Μερικές φορές περιείχαν κερί από την πασχαλινή λαμπάδα που είχε ευλογηθεί από τον Πάπα.

Οι πιστοί τα φορούσαν ως κρεμαστά στο λαιμό ή ραμμένα στα ρούχα τους για προστασία και ευλογία.

4. Χρονολόγηση

Η τεχνοτροπία της γραφής, το είδος του γυαλιού και η φθορά στο μεταλλικό πλέγμα και το ύφασμα παραπέμπουν πιθανότατα στον 18ο ή 19ο αιώνα. Αυτός ο τύπος λειψανοθήκης (σωληνωτός με μεταλλικά πλεκτά άκρα) ήταν αρκετά διαδεδομένος στην Ευρώπη (Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία) εκείνη την περίοδο.

Συμπέρασμα

Έχετε στα χέρια σας ένα συλλεκτικό θρησκευτικό αντικείμενο. Είναι μια αυθεντική (βάσει όψης) καθολική λειψανοθήκη που περιέχει τα ονόματα (και πιθανόν μικρο-λείψανα) πολλών αγίων μαζί, γνωστή ως "All Saints reliquary" (λειψανοθήκη των Αγίων Πάντων) σε μικρογραφία. Η φθορά στο ύφασμα δείχνει ότι χρησιμοποιήθηκε και αγαπήθηκε πολύ από τον κάτοχό του στο παρελθόν.

Κατηγορία:

theca

Αυτή η εικόνα απεικονίζει μια εντυπωσιακή λειψανοθήκη (theca), πιθανότατα καθολικής προέλευσης (όπως υποδηλώνουν οι λατινικές συντομογραφίες), η οποία περιέχει μικρά τεμάχια από λείψανα πολλών διαφορετικών Αγίων.

Ακολουθεί η ανάγνωση των ονομάτων από τα καρτελάκια (από πάνω προς τα κάτω και από αριστερά προς τα δεξιά) και μερικές πληροφορίες για τους πιο γνωστούς από αυτούς:


Ανάγνωση Ονομάτων (Μεταγραφή)

  • S. Jean Ba. (St. Jean Baptiste): Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής.

  • S. Bibian. VM: Αγία Βιβιανή (Παρθενομάρτυς).

  • S. Didaci Con.: Άγιος Διδάκος (Diego) του Αλκαλά (Ομολογητής).

  • S. F.-Regis: Άγιος Φραγκίσκος Ρεζίς (Ιησουίτης ιεραπόστολος).

  • S. Agnetis VM: Αγία Αγνή (Παρθενομάρτυς - από τις πιο γνωστές Αγίες της Ρώμης).

  • S. Alexii Con.: Άγιος Αλέξιος, ο Άνθρωπος του Θεού.

  • S. Dionys. EM: Άγιος Διονύσιος (Επίσκοπος και Μάρτυρας - πιθανόν ο Αρεοπαγίτης ή ο Διονύσιος του Παρισιού).

  • S. Agathae VM: Αγία Αγάθη (Παρθενομάρτυς από τη Σικελία).

  • S. Rochi Conf.: Άγιος Ρόκκος (Προστάτης κατά των λοιμωδών νόσων).

  • S. Ludovici R.: Άγιος Λουδοβίκος (Βασιλιάς της Γαλλίας).

  • S. Ursulae VM: Αγία Ούρσουλα (Παρθενομάρτυς).

  • S. Cajetan. Th.: Άγιος Καϊετάνος (Ιδρυτής των Θεατίνων).

  • S. Henrici Im.: Άγιος Ερρίκος (Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας).

  • S. Luciae VM: Αγία Λουκία (Παρθενομάρτυς από τις Συρακούσες).

  • S. Camil. d Le: Άγιος Κάμιλλος ντε Λέλλις (Προστάτης των αρρώστων).

  • S. Ferdinan R.: Άγιος Φερδινάνδος (Βασιλιάς της Καστίλης).

  • S. Caecil. VM: Αγία Καικιλία (Προστάτιδα της μουσικής).

  • S. Anastas. M.: Άγιος Αναστάσιος ο Μάρτυρας.

  • S. Stephani R.: Άγιος Στέφανος (Βασιλιάς της Ουγγαρίας).

  • S. Flaviae VM: Αγία Φλαβία.

  • S. Juliani Mr: Άγιος Ιουλιανός ο Μάρτυρας.

  • S. Georgii Mr.: Άγιος Γεώργιος ο Μεγαλομάρτυρας.

  • S. Rufinae VM: Αγία Ρουφίνα.

  • S. Andr. A: Άγιος Ανδρέας (ίσως ο Ανδρέας Αβελίνο).

  • S. Christoph M: Άγιος Χριστόφορος ο Μάρτυρας.

  • S. Claire: Αγία Κλάρα της Ασίζης.

  • S. Martyrs: Λείψανα διαφόρων Μαρτύρων.

  • S. Jo. Nepo. M.: Άγιος Ιωάννης ο Νεπομουκήνος (Μάρτυρας της εξομολόγησης).

  • S. Colette: Αγία Κολέτ (Μεταρρυθμίστρια των Κλαρισσών).

  • St. Caprai: Άγιος Καπράσιος.

  • Joseph Cal.: Άγιος Ιωσήφ Καλασάντιος.


Επεξήγηση Συντομογραφιών

Στα καρτελάκια θα παρατηρήσετε κάποιους λατινικούς τίτλους που προσδιορίζουν την ιδιότητα του Αγίου:

  1. VM (Virgo et Martyr): Παρθένος και Μάρτυρας.

  2. M / Mr (Martyr): Μάρτυρας.

  3. Con / Conf (Confessor): Ομολογητής (Άγιος που ομολόγησε την πίστη αλλά δεν πέθανε με μαρτυρικό θάνατο).

  4. R (Rex): Βασιλιάς.

  5. Im (Imperator): Αυτοκράτορας.

  6. EM (Episcopus et Martyr): Επίσκοπος και Μάρτυρας.

Σημασία του Αντικειμένου

Αυτού του είδους οι λειψανοθήκες ονομάζονται "Πολυλειψανοθήκες". Ήταν πολύ συνηθισμένες τον 18ο και 19ο αιώνα, κυρίως σε μοναστήρια, όπου οι μοναχές τοποθετούσαν με μεγάλη καλλιτεχνία τα λείψανα πάνω σε μεταξωτό ύφασμα (εδώ κόκκινο) και τα διακοσμούσαν με χρυσόχαρτο ή κλωστές. Στο πίσω μέρος αυτών των αντικειμένων συνήθως υπάρχει μια βουλοκέρινη σφραγίδα ενός Επισκόπου που πιστοποιεί τη γνησιότητα των λειψάνων.

Είναι μια εξαιρετικά πλούσια συλλογή που καλύπτει όλο το φάσμα της εκκλησιαστικής ιστορίας (από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες έως τη μεταρρύθμιση).

Ακολουθεί μια συνοπτική παρουσίαση για τον κάθε Άγιο που αναγράφεται, με βάση τη σειρά που εμφανίζονται:

Πρώτη Σειρά (Κορυφή)

  • St. Jean Baptiste (Ιωάννης ο Βαπτιστής): Ο Πρόδρομος του Χριστού, ο τελευταίος των προφητών που βάπτισε τον Ιησού στον Ιορδάνη.

  • s. Bibian. VM (Αγία Βιβιανή): Ρωμαία παρθενομάρτυς του 4ου αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση, μαστιγώθηκε μέχρι θανάτου δεμένη σε κίονα.

  • s. Didaci Con. (Άγιος Διδάκος/Diego): Ισπανός Φραγκισκανός μοναχός (15ος αι.) γνωστός για την ταπεινοφροσύνη του και τις θαυματουργές θεραπείες.

Δεύτερη Σειρά

  • S. F.-Regis (Άγιος Φραγκίσκος Ρεζίς): Γάλλος Ιησουίτης (17ος αι.) που αφιέρωσε τη ζωή του στο κήρυγμα στους φτωχούς των αγροτικών περιοχών.

  • s. Agnetis VM (Αγία Αγνή): Μία από τις πιο σεβαστές μάρτυρες της Ρώμης (4ος αι.). Παρουσιάζεται συχνά με ένα αρνί (agnus) ως σύμβολο αγνότητας.

  • s. Alexii Con. (Άγιος Αλέξιος): Ο «Άνθρωπος του Θεού». Έζησε ως ζητιάνος κάτω από τις σκάλες του πατρικού του σπιτιού χωρίς να τον αναγνωρίσουν, αφιερωμένος στην προσευχή.

Τρίτη Σειρά

  • s. Dionys. EM (Άγιος Διονύσιος): Ο πρώτος επίσκοπος του Παρισιού (3ος αι.) που αποκεφαλίστηκε στον λόφο της Μονμάρτρης.

  • s. Agathae VM (Αγία Αγάθη): Μάρτυρας από τη Σικελία. Υπέστη φρικτά βασανιστήρια για την πίστη της και είναι προστάτιδα κατά των παθήσεων του στήθους.

  • s. Rochi Conf. (Άγιος Ρόκκος): Ο κατεξοχήν προστάτης κατά της πανώλης. Συνήθως απεικονίζεται με έναν σκύλο που του φέρνει ψωμί.

Τέταρτη Σειρά

  • s. Ludovici R. (Άγιος Λουδοβίκος Θ'): Βασιλιάς της Γαλλίας, γνωστός για τη δικαιοσύνη, την ελεημοσύνη του και τη συμμετοχή του σε Σταυροφορίες.

  • s. Ursulae VM (Αγία Ούρσουλα): Βρετανή πριγκίπισσα που, σύμφωνα με τον θρύλο, μαρτύρησε στην Κολωνία μαζί με 11.000 παρθένες.

  • s. Cajetan. Th. (Άγιος Καϊετάνος): Ιδρυτής του τάγματος των Θεατίνων (16ος αι.), αφιερωμένος στη μεταρρύθμιση της ζωής του κλήρου.

Πέμπτη Σειρά

  • s. Henrici Im. (Άγιος Ερρίκος Β'): Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (11ος αι.), προστάτης της Εκκλησίας και ιδρυτής επισκοπών.

  • s. Luciae VM (Αγία Λουκία): Μάρτυρας από τις Συρακούσες. Το όνομά της συνδέεται με το φως (Lux) και θεωρείται προστάτιδα της όρασης.

  • s. Camil. d Le (Άγιος Κάμιλλος ντε Λέλλις): Ιδρυτής τάγματος για τη φροντίδα των ασθενών. Είναι ο προστάτης των νοσοκομείων και των νοσηλευτών.

Έκτη Σειρά

  • s. Ferdinan R. (Άγιος Φερδινάνδος Γ'): Βασιλιάς της Καστίλης, που ένωσε την Ισπανία και ήταν γνωστός για την ευσέβειά του.

  • s. Caecil. VM (Αγία Καικιλία): Ρωμαία μάρτυρας, προστάτιδα των μουσικών. Λέγεται ότι τραγουδούσε ύμνους στην καρδιά της κατά το μαρτύριό της.

  • s. Anastas. M. (Άγιος Αναστάσιος ο Πέρσης): Μάγος που μεταστράφηκε στον Χριστιανισμό και μαρτύρησε τον 7ο αιώνα.

Έβδομη Σειρά

  • s. Stephani R. (Άγιος Στέφανος της Ουγγαρίας): Ο πρώτος χριστιανός βασιλιάς των Ούγγρων, που εκχριστιάνισε το έθνος του.

  • s. Flaviae VM (Αγία Φλαβία): Μάρτυρας των πρώτων αιώνων, συχνά συνδέεται με το μαρτύριο του Αγίου Πλακίδα.

  • s. Juliani Mr (Άγιος Ιουλιανός): Υπάρχουν πολλοί άγιοι με αυτό το όνομα, ο πιο γνωστός είναι ο Ιουλιανός ο Φιλόξενος.

Όγδοη Σειρά

  • s. Georgii Mr. (Άγιος Γεώργιος): Ο Τροπαιοφόρος μεγαλομάρτυρας, προστάτης του στρατού, γνωστός για τη νίκη του επί του δράκοντα.

  • s. Rufinae VM (Αγία Ρουφίνα): Μάρτυρας από τη Σεβίλλη (3ος αι.), προστάτιδα των κεραμοποιών μαζί με την αδελφή της Ιούστα.

  • s. Andr. A (Άγιος Ανδρέας Αβελίνο): Ιταλός άγιος (16ος αι.), προστάτης κατά των εγκεφαλικών επεισοδίων.

Ένατη Σειρά

  • s. Christoph M (Άγιος Χριστόφορος): Ο «Χριστοφόρος» (αυτός που φέρει τον Χριστό), προστάτης των ταξιδιωτών.

  • Ste. Claire (Αγία Κλάρα της Ασίζης): Μαθήτρια του Αγίου Φραγκίσκου και ιδρύτρια του τάγματος των Κλαρισσών.

  • s. Martyrs (Άγιοι Μάρτυρες): Ομαδικό λείψανο που περιλαμβάνει οστά από διάφορους μάρτυρες των οποίων τα ονόματα δεν αναγράφονται χωριστά.

Βάση (Τελευταία Σειρά)

  • s. Jo. Nepo. M. (Άγιος Ιωάννης ο Νεπομουκήνος): Εθνικός άγιος της Βοημίας, μάρτυρας της ιεράς εξομολόγησης (αρνήθηκε να αποκαλύψει τα μυστικά της βασίλισσας στον βασιλιά).

  • Colette (Αγία Κολέτ): Γαλλίδα μοναχή (15ος αι.) που μεταρρύθμισε το τάγμα των Κλαρισσών επιστρέφοντας στην αυστηρή φτώχεια.

  • st. Caprai (Άγιος Καπράσιος): Μάρτυρας και επίσκοπος του Agen στη Γαλλία (4ος αι.).

  • Joseph Cal. (Άγιος Ιωσήφ Καλασάντιος): Ισπανός ιερέας, ιδρυτής των «Ευσεβών Σχολών» (Piarists), πρωτοπόρος της δωρεάν εκπαίδευσης για τα φτωχά παιδιά.


Σημείωση: Η επιλογή των Αγίων σε μια τέτοια λειψανοθήκη συνήθως δεν είναι τυχαία. Συχνά αντανακλά την περιοχή στην οποία κατασκευάστηκε (εδώ φαίνεται έντονη γαλλική και ισπανική επιρροή) ή το συγκεκριμένο θρησκευτικό τάγμα που την είχε στην κατοχή του.

Η λειψανοθήκη που εμφανίζεται στις νέες φωτογραφίες αποτελεί το φυσικό αντικείμενο που
συνοδεύει το έγγραφο "Authentique" του 1850. Η σύγκριση των δύο επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για το ίδιο σύνολο, καθώς τα ονόματα των Αγίων που αναγράφονται χειρόγραφα στο έγγραφο ταυτίζονται με τις ετικέτες στο εσωτερικό της θήκης.

Ακολουθεί η ταυτοποίηση των στοιχείων:

1. Τεχνικά Χαρακτηριστικά

  • Περιγραφή Θήκης: Το έγγραφο περιγράφει τη λειψανοθήκη ως ορειχάλκινη, οβάλ σχήματος, με διπλό κρύσταλλο ("in theca ex aurichalco ovali figura duplici crystallo munita"). Αυτό αντιστοιχεί ακριβώς στο αντικείμενο των φωτογραφιών.

  • Αριθμός Λειψάνων: Ενώ το εξωτερικό σημείωμα αναφέρει 59 λείψανα, η λειψανοθήκη είναι χωρισμένη σε δύο τμήματα (κόκκινο και λευκό φόντο) με πολυάριθμα μικρά τεμάχια που προσεγγίζουν αυτόν τον αριθμό.


2. Ταυτοποίηση Αγίων (Επιλεγμένα Παραδείγματα)

Πολλά από τα ονόματα που αναφέρονται στο έγγραφο εντοπίζονται στις ετικέτες της λειψανοθήκης:

Όνομα στο ΈγγραφοΕτικέτα στη Λειψανοθήκη
S. Dionysii Ep. M.s. Dionys. EM.
Andreae Avellinos. Andr. A
S. Henrici Imp.s. Henrici Im.
S. Cajetani Thien.s. Cajetan. Th
S. Camilli de Lelliss. Camil. d Le
Agnetis Mart.s. Agnetis VM
Philumenae V. Mart.s. Philum VM.
S. Catharinae de Ricci V.ste Catherine Ri
S. Catharinae Bonon.ste Catherine Bo

3. Παρατηρήσεις στη Λειψανοθήκη

  • Διαχωρισμός: Η αριστερή πλευρά (κόκκινο ύφασμα) περιλαμβάνει κυρίως μάρτυρες και παλαιότερους αγίους, ενώ η δεξιά πλευρά (λευκό ύφασμα) περιλαμβάνει ονόματα όπως ο S. Ignace Loy (Ιγνάτιος Λογιόλα) και η St. Rose de Viter (Ρόζα της Βιτέρμπο).

 Με βάση τις φωτογραφίες της λειψανοθήκης και του εγγράφου, ακολουθεί η πλήρης λίστα των ονομάτων που ταυτίζονται (δηλαδή αναγράφονται στο έγγραφο και υπάρχουν αντίστοιχες ετικέτες μέσα στη θήκη), καθώς και η θέση τους στη λειψανοθήκη:

1. Αριστερή πλευρά (Κόκκινο φόντο)

Στο τμήμα αυτό εντοπίζονται οι περισσότερες ταυτίσεις με το κείμενο του εγγράφου:

  • S. Dionysii Ep. M. (Αγ. Διονύσιος): Ετικέτα "s. Dionys. EM."

  • Joan. Bapt. (Ιωάννης ο Βαπτιστής): Ετικέτα "St. Jean Ba" (κορυφή)

  • Andreae Avellino (Ανδρέας Αβελίνο): Ετικέτα "s. Andr. A"

  • Josephi Calas. (Ιωσήφ Καλασάντιος): Ετικέτα "Joseph Cal." (κάτω μέρος)

  • Ferdinandi Magni (Φερδινάνδος ο Μέγας): Ετικέτα "s. Ferdinan R."

  • Stephani Magni (Στέφανος ο Μέγας): Ετικέτα "s. Stephani R."

  • Rochi Conf. (Άγιος Ρόκκος): Ετικέτα "s. Rochi Conf."

  • Ludovici Ep. (Άγιος Λουδοβίκος): Ετικέτα "s. Ludovici R."

  • S. Henrici Imp. (Άγιος Ερρίκος): Ετικέτα "s. Henrici Im."

  • Alexii Conf. (Άγιος Αλέξιος): Ετικέτα "s. Alexii Con."

  • Didaci Conf. (Άγιος Διδάκος): Ετικέτα "s. Didaci Con"

  • S. Camilli de Lellis (Καμίλλος ντε Λέλλις): Ετικέτα "s. Camil. d Le"

  • S. Cajetani Thien. (Καϊετανός): Ετικέτα "s. Cajetan. Th"

  • Bibianae Mart. (Αγία Βιβιανή): Ετικέτα "s. Bibian. VM"

  • Agathae Mart. (Αγία Αγάθη): Ετικέτα "s. Agathae VM"

  • Agnetis Mart. (Αγία Αγνή): Ετικέτα "s. Agnetis VM"

  • Caeciliae Mart. (Αγία Καικιλία): Ετικέτα "s. Caecil. VM"

  • Luciae Mart. (Αγία Λουκία): Ετικέτα "s. Luciae VM"

  • S. Christophori Mart. (Άγιος Χριστόφορος): Ετικέτα "s. Christoph M"

  • Julian. Mart. (Άγιος Ιουλιανός): Ετικέτα "s. Juliani Mr"

2. Δεξιά πλευρά (Λευκό φόντο)

Εδώ βρίσκονται κυρίως οι Αγίες που αναφέρονται στο τέλος του χειρογράφου:

  • S. Catharinae de Ricci V. (Αικατερίνη ντε Ρίτσι): Ετικέτα "ste Catherine Ri"

  • S. Catharinae Bonon. (Αικατερίνη της Μπολόνια): Ετικέτα "ste Catherine Bo"

  • S. Margaritae Corton. (Μαργαρίτα της Κορτόνα): Ετικέτα "s. Margar Cor."

  • Philumenae V. Mart. (Αγία Φιλουμένη): Ετικέτα "s. Philum VM."

3. Σημαντική Παρατήρηση

Η λειψανοθήκη περιέχει επιπλέον ονόματα που δεν φαίνονται καθαρά στο κύριο σώμα του εγγράφου
(π.χ. S. Ignace Loy, S. Valentin, S. Rose de Viter), κάτι που συμβαίνει συχνά όταν ένα έγγραφο καλύπτει μια μεγάλη "ομάδα" λειψάνων (όπως υποδηλώνει η φράση "et alios" στο κείμενο ή το εξωτερικό σημείωμα για τα 59 λείψανα).


Όλα τα ονόματα που αναφέρονται ονομαστικά στο χειρόγραφο τμήμα του εγγράφου (περίπου 24-26 ονόματα) υπάρχουν και ταυτοποιούνται πλήρως μέσα στη θήκη.

4. Στοιχεία Έκδοσης και Αυθεντικότητας

  • Εκδότης: Constantinus Episcopus Albanensis Card. Patrizi (Κωνσταντίνος Πατρίτσι, Καρδινάλιος Επίσκοπος του Αλμπάνο και Γενικός Βικάριος της Ρώμης).

  • Χρονολογία: Anni MDCCCL (1850).

  • Τοποθεσία: Romae ex Aedibus nostris (Από την έδρα μας στη Ρώμη).

  • Υπογραφή: Στο κάτω δεξί μέρος υπάρχει η χειρόγραφη υπογραφή του γραμματέα ή του υπευθύνου των ιερών λειψάνων.

  • Ένδειξη "GRATIS": Στο κάτω μέρος, που υποδηλώνει ότι το πιστοποιητικό εκδόθηκε δωρεάν (για να αποφευχθεί η σιμωνία, δηλαδή η εμπορία θρησκευτικών αντικειμένων).


Σημασία του εγγράφου

Αυτό το έγγραφο είναι το "διαβατήριο" της λειψανοθήκης. Χωρίς αυτό, τα λείψανα δεν θεωρούνται επίσημα αναγνωρισμένα για δημόσια λατρεία στην Καθολική Εκκλησία. Είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακός ο αριθμός των λειψάνων (59), κάτι που υποδηλώνει μια πολύ σημαντική και πλούσια λειψανοθήκη.

Λεπτομέρειες για το είδος των λειψάνων

Στο κείμενο υπάρχουν αναφορές που προσδιορίζουν από ποιο σημείο προέρχεται το λείψανο για κάποιους αγίους:

  • Ex Ossibus: (Από τα οστά) – Αναφέρεται στην αρχή για τον Άγιο Διονύσιο.

  • Ex Praecordiis: (Από τα σπλάχνα/την καρδιά) – Αναφέρεται για τον Άγιο Καμίλλο ντε Λέλλις.

  • Ex Pallio: (Από το ένδυμα/μανδύα) – Αναφέρεται για τον Άγιο Καετάνο.

  • Ex Velis: (Από το πέπλο) – Αναφέρεται για την Αγία Αικατερίνη της Μπολόνια.

Σημειώσεις για την ανάγνωση

Το έγγραφο αναφέρει ότι πρόκειται για "μικρά τμήματα" (particulas) τα οποία έχουν τοποθετηθεί σε μια theca (θήκη) από aurichalco (ορείχαλκο), η οποία καλύπτεται από κρύσταλλο (crystalllo munita).

Είναι εντυπωσιακό ότι το έγγραφο καλύπτει έναν τεράστιο αριθμό (59 λείψανα), κάτι που συνήθως συναντάται σε "πολυ-λειψανοθήκες" (Multireliquaries) που προορίζονταν για μεγάλα μοναστήρια ή ιδιωτικά παρεκκλήσια ευγενών.

Η σφραγίδα (το εθνόσημο) που απεικονίζεται στο έγγραφο ανήκει στον Καρδινάλιο Constantino Patrizi Naro (1798–1876), μια από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες του Βατικανού κατά τον 19ο αιώνα.

Ακολουθεί η ανάλυση των συμβόλων και της ιεραρχίας που αντιπροσωπεύει:

1. Τα Εξωτερικά Στοιχεία (Εκκλησιαστική Ιεραρχία)

  • Το Καπέλο (Galero): Στην κορυφή βρίσκεται το πλατύγυρο καπέλο με τα κορδόνια. Αν και η εκτύπωση είναι ασπρόμαυρη, στην εκκλησιαστική εραλδική το χρώμα αυτού του καπέλου για έναν Καρδινάλιο είναι κόκκινο.

  • Οι Φούντες (Fiocchetti): Εκατέρωθεν του θυρεού κρέμονται 15 φούντες σε κάθε πλευρά (συνολικά 30), τοποθετημένες σε πέντε σειρές (1, 2, 3, 4, 5). Αυτός ο ακριβής αριθμός δηλώνει αποκλειστικά το αξίωμα του Καρδιναλίου.

  • Τα Σύμβολα του Παπισμού: Πίσω από το καπέλο διακρίνονται τα δύο σταυρωτά κλειδιά (τα κλειδιά του Αγίου Πέτρου) και η Παπική Τιάρα (Triregnum). Αυτό υποδηλώνει ότι ο Patrizi δρούσε με την άμεση εξουσία του Πάπα, ως Βικάριος της Ρώμης (Vicarius Generalis).

2. Ο Θυρεός (Το Οικόσημο)

Ο θυρεός είναι διαιρεμένος (σύνθετος), αντιπροσωπεύοντας την ένωση των οικογενειών Patrizi και Naro:

  • Το τμήμα των Patrizi: Συνήθως περιλαμβάνει τις διαγώνιες λωρίδες (μπάρες) που βλέπετε.

  • Το σύμβολο στο κέντρο: Διακρίνεται ένας όρθιος λέοντας (lion rampant), ο οποίος κρατά συχνά ένα σπαθί ή έναν σταυρό, σύμβολο δύναμης, ευγένειας και θάρρους.


3. Ποιος ήταν ο Καρδινάλιος Patrizi;

Η σφραγίδα αυτή προσδίδει τεράστιο κύρος στο έγγραφο, καθώς ο Constantino Patrizi Naro κατείχε θέσεις-κλειδιά:

  1. Αρχιερέας της Βασιλικής της Santa Maria Maggiore (αναφέρεται στο κείμενο ως Liberianae Archipresbyter).

  2. Γενικός Βικάριος της Ρώμης: Ουσιαστικά ο "αναπληρωτής" του Πάπα για τη διοίκηση της πόλης της Ρώμης.

  3. Γραμματέας της Ιεράς Εξέτασης.

4. Η Σημασία της Σφραγίδας στο Έγγραφο

Η παρουσία αυτού του θυρεού στο πάνω μέρος και η υπογραφή του στο κάτω μέρος, εγγυώνται ότι:

  • Τα λείψανα είναι πρωτογενή (από το σώμα των αγίων) ή άμεσα συνδεδεμένα με αυτούς.

  • Η διαδικασία σφράγισης της λειψανοθήκης έγινε υπό την αυστηρή επίβλεψη της Ρωμαϊκής Κουρίας.

  • Το αντικείμενο μπορεί να τοποθετηθεί σε Αγία Τράπεζα για δημόσια λατρεία.

Στο κάτω μέρος του εγγράφου, δίπλα στην ημερομηνία, θα έπρεπε κανονικά να υπάρχει και μια ανάγλυφη σφραγίδα από βουλοκέρι (συνήθως κόκκινη), η οποία θα έφερε το ίδιο ακριβώς οικόσημο για να αποτραπεί η πλαστογραφία.

Είναι ενδιαφέρον να δούμε πώς το έγγραφο περιγράφει τη διαδικασία διασφάλισης των λειψάνων, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένη λατινική ορολογία που εγγυάται την ιερότητά τους:

Η Διαδικασία "Σφράγισης" (Authentification)

Το κείμενο αναφέρει:

  • "In theca ex aurichalco": Τα λείψανα τοποθετήθηκαν σε θήκη από ορείχαλκο (κράμα χαλκού-ψευδαργύρου), που ήταν το καθιερωμένο υλικό για τέτοιου είδους εκκλησιαστικά αντικείμενα.

  • "Funiculo serico coloris rubρι colligata": Η θήκη δέθηκε με μεταξωτό κορδόνι κόκκινου χρώματος. Το κόκκινο χρώμα συμβολίζει το αίμα των μαρτύρων και τη θεία αγάπη.

  • "Sigillo nostro signata": Το κορδόνι αυτό στερεωνόταν με τη βουλοκέρινη σφραγίδα του Καρδιναλίου. Αν το κορδόνι κοβόταν, η "αυθεντία" του λειψάνου χανόταν αυτόματα.

Οδηγίες για τη Χρήση

Το έγγραφο δίνει την άδεια (facultate):

  1. "Apud se retinendi": Να τα κρατήσει ο κάτοχος στην κατοχή του.

  2. "Aliis donandi": Να τα δωρίσει σε άλλους (απαγορεύεται ρητά η πώληση).

  3. "Extra Urbem transmittendi": Να μεταφερθούν εκτός της πόλης της Ρώμης.

  4. "Publicae Fidelium venerationi exponendi": Να εκτεθούν για δημόσιο προσκύνημα των πιστών σε οποιαδήποτε Εκκλησία, Παρεκκλήσι ή Προσευχητάριο.

Η Σημασία της Λέξης "GRATIS"

Στο κάτω μέρος, η λέξη GRATIS είναι νομικός όρος της εποχής. Δηλώνει ότι ο πιστός δεν πλήρωσε για τα λείψανα ή το έγγραφο, παρά μόνο ίσως ένα συμβολικό ποσό για τη γραφική ύλη, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει υπόνοια εμπορευματοποίησης των ιερών αντικειμένων.

Συμπέρασμα: Έχετε στα χέρια σας ένα εξαιρετικά πλήρες και επίσημο ντοκουμέντο από την κορυφή της ιεραρχίας του Βατικανού του 19ου αιώνα. Η συλλογή των 59 λειψάνων που περιγράφει αποτελεί ένα "μικρό εορτολόγιο" από μόνη της.

Αυτή είναι μια εξαιρετική "διπλή" λειψανοθήκη (diptych reliquary), και η σύγκριση με το έγγραφο επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για το αυθεντικό συνοδευτικό έγγραφο. Τα ονόματα ταυτίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό, αν και η λειψανοθήκη περιέχει ελαφρώς περισσότερα λείψανα από όσα αναφέρονται ρητά στο χειρόγραφο τμήμα του εγγράφου (ο φάκελος αναφέρει 59, ενώ η λίστα στο χαρτί είναι πιο συνοπτική).

Παρατηρήσεις από τη σύγκριση:

  1. Ταυτοποίηση: Η λειψανοθήκη είναι αδιαμφισβήτητα αυτή που περιγράφει το έγγραφο. Οι συντομογραφίες (π.χ. VM για Virgo et MartyrEM για Episcopus et Martyr) είναι ταυτόσημες.

  2. Γλώσσα: Ενώ το έγγραφο είναι στα Λατινικά, οι ετικέτες στη λειψανοθήκη είναι ένας συνδυασμός Λατινικών και Γαλλικών (π.χ. "Ste Christine", "Ste Catherine Ri"), γεγονός που ταιριάζει με τον γαλλικό φάκελο που βρέθηκε μαζί με το έγγραφο.

  3. Grotte de N.S. (Σπήλαιο του Κυρίου ημών): Στην κορυφή της δεξιάς πλευράς υπάρχει λείψανο από τους Αγίους Τόπους (πιθανώς πέτρα), το οποίο συνηθιζόταν σε τέτοιες μεγάλες συλλογές.

Το σύνολο αποτελεί ένα σπάνιο και πλήρες σετ (Document + Reliquary), το οποίο έχει διατηρηθεί ενωμένο για 175 χρόνια.

Συμπεράσματα από τη Σύγκριση

  • Πλήρης Ταυτοποίηση: Η παρουσία ονομάτων όπως S. Philum VM (Φιλουμένη), s. Margar Cor. (Μαργαρίτα της Κορτόνα) και s. Rosaliae Vr. (Ροζαλία) και στις δύο πηγές (έγγραφο και λειψανοθήκη) επιβεβαιώνει την απόλυτη σύνδεσή τους.

  • Γαλλική Επιρροή: Ενώ το πιστοποιητικό εκδόθηκε στη Ρώμη από τον Καρδινάλιο Patrizi, οι ετικέτες στη λειψανοθήκη είναι γραμμένες στα Γαλλικά (π.χ. St. Jean Bapt. αντί Joannis Bapt.), γεγονός που υποδηλώνει ότι η λειψανοθήκη φιλοτεχνήθηκε ή προοριζόταν για τη Γαλλία.

  • Κατάσταση: Τα λείψανα είναι τοποθετημένα πάνω σε μικρά "μαξιλαράκια" από ύφασμα, στερεωμένα με χρυσή κλωστή, διατηρώντας την τάξη που επιβάλλει το εκκλησιαστικό πρωτόκολλο.

Back To Top