τέχνης, η οποία περιλαμβάνει μια κεντρική εικόνα της Παναγίας περιβαλλόμενη από πολυάριθμα λείψανα. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα θήκη λειψάνων (λειψανοθήκη), πιθανότατα του 18ου ή 19ου αιώνα, η οποία περιλαμβάνει μικρά τμήματα οστών (ex ossibus) τοποθετημένα πάνω σε ύφασμα, διακοσμημένα με μεταλλικές κλωστές (γκιπούρ) και χάρτινες επιγραφές με τα ονόματα των αγίων.
Ακολουθεί η ανάγνωση των ονομάτων ανά ενότητα:
1. Επάνω Σειρά (Από αριστερά προς τα δεξιά)
- S. Reparatae M.: Η Αγία Ρεπαράτη (Santa Reparata), μάρτυρας του 3ου αιώνα, ιδιαίτερα
δημοφιλής στην Ιταλία και τη Γαλλία. S. Urbani M.: Ο Άγιος Ουρβανός, μάρτυρας. Πιθανώς αναφέρεται στον Πάπα Ουρβανό Α'.
S. Mansueti M.: Ο Άγιος Μανσουέτος (Mansuetus), μάρτυρας.
S. Verecundi M.: Ο Άγιος Βερεκούνδος (Verecundus), επίσκοπος και μάρτυρας.
Agnetis V.: Η Αγία Αγνή (Saint Agnes). Το "V." σημαίνει Virgo (Παρθένος). Είναι μία από τις πιο γνωστές μάρτυρες της Ρώμης.
2. Αριστερή Πλευρά (Κάθετα)
- Iohana: Πιθανώς η Αγία Ιωάννα (St. Joanna / Jeanne de Valois).
Erhardi Ep.: Ο Άγιος Έρχαρδος (St. Erhard). Το "Ep." σημαίνει Episcopus (Επίσκοπος). Ήταν επίσκοπος του Ρέγκενσμπουργκ στη Γερμανία.
Bertoldi: Ο Άγιος Βερθόλδος (St. Berthold).
S. Cunegundis: Η Αγία Κουνηγούνδη (St. Cunigunde), αυτοκράτειρα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
M. e Soc. S. Cassi (Μάρτυρες της συνοδείας του Αγίου Κασσίου)
3. Δεξιά Πλευρά (Κάθετα)
- S. Christina: Η Αγία Χριστίνα η Μεγαλομάρτυς.
Rodopiani: Αναφέρεται στον Άγιο Ροδοπιανό, μάρτυρα από την Αφροδισιάδα.
Margarita: Η Αγία Μαργαρίτα.
Philippi: Ο Άγιος Φίλιππος.
S. Casia: Πιθανώς η Αγία Κασσιανή ή κάποια τοπική αγία (Casia/Cassia).
4. Κάτω Σειρά (Επιγραφές στη βάση)
Ex Societate Sanctorum: Η φράση σημαίνει «Από τη Συντροφιά των Αγίων».
Ursulae V & M: Αναφέρεται στην Αγία Ουρσούλα (Saint Ursula) και τις συντρόφους της. Το "V & M" σημαίνει Virgo et Martyr (Παρθένος και Μάρτυρας), (Από την Αγία Συνοδεία της Αγίας Ούρσουλας - αναφέρεται στις 11.000 παρθένες που μαρτύρησαν μαζί της)
Ανάλυση Τεχνοτροπίας
Κεντρικό Θέμα: Μια ζωγραφισμένη στο χέρι εικόνα της Παναγίας (Mater Dolorosa), η οποία κρατά ένα λευκό μαντήλι.
Διακόσμηση: Τα λείψανα (μικρά θραύσματα οστών καλυμμένα με ύφασμα) είναι τοποθετημένα σε ένα δίχτυ από λεπτό ύφασμα (gauze). Χρησιμοποιούνται χρυσές και ασημένιες μεταλλικές κλωστές (bullion thread) που δημιουργούν σχήματα αστεριών και λουλουδιών.
Πλαίσιο: Η ξύλινη αψίδα είναι διακοσμημένη με λαϊκά floral μοτίβα (λουλούδια) πάνω σε μαύρο φόντο, μια τεχνική που συναντάται συχνά σε μοναστηριακά αντικείμενα της Νότιας Γερμανίας και της Αυστρίας (τέλη 18ου - αρχές 19ου αιώνα).
Αυτή η λειψανοθήκη είναι ιδιαίτερα πολύτιμη λόγω του μεγάλου αριθμού αγίων που συγκεντρώνει και της λεπτεπίλεπτης εργασίας των μοναχών.
Είναι εντυπωσιακό το πώς αυτή η λειψανοθήκη συγκεντρώνει αγίους από διαφορετικές εποχές και περιοχές, κάτι που συνηθιζόταν στα μεγάλα μοναστικά κέντρα της Ευρώπης.
Ακολουθούν λεπτομέρειες για τους πιο σημαντικούς αγίους που αναγνωρίσαμε:
στοιχεία για τους συγκεκριμένους αγίους που αναφέρονται στη δεξιά πλευρά της λειψανοθήκης:
1. S. Christina (Αγία Χριστίνα)
Πρόκειται πιθανότατα για την Αγία Χριστίνα τη Μεγαλομάρτυρα (από την Τύρο ή την Μπολσένα της Ιταλίας). Έζησε τον 3ο αιώνα και υπέστη φρικτά βασανιστήρια από τον ίδιο της τον πατέρα λόγω της πίστης της. Είναι ιδιαίτερα δημοφιλής τόσο στην Ανατολική όσο και στη Δυτική Εκκλησία. Στη Δύση, τα λείψανά της τιμώνται στην Μπολσένα, κάτι που ταιριάζει με την πιθανή ευρωπαϊκή προέλευση της λειψανοθήκης.
2. S. Rodopiani (Άγιος Ροδοπιανός)
Ο Άγιος Ροδοπιανός (συχνά αναφέρεται μαζί με τον Άγιο Θεόδουλο) ήταν διάκονος που μαρτύρησε στη Θεσσαλονίκη το 304 μ.Χ., κατά τους διωγμούς του Διοκλητιανού. Τους έριξαν στη θάλασσα με πέτρες δεμένες στο λαιμό. Η παρουσία του σε μια τέτοια λειψανοθήκη είναι ενδιαφέρουσα, καθώς δείχνει τη συμπερίληψη μαρτύρων της πρώτης χριστιανικής περιόδου από την Ανατολή.
3. S. Margarith (Αγία Μαργαρίτα)
Πρόκειται για την Αγία Μαργαρίτα της Αντιόχειας (στην Ορθόδοξη παράδοση γνωστή ως Αγία Μαρίνα). Είναι μία από τις πιο γνωστές αγίες παγκοσμίως. Στη Δύση θεωρείται μία από τους "Δεκατέσσερις Αγίους Βοηθούς". Συχνά απεικονίζεται να νικά έναν δράκο, σύμβολο του διαβόλου.
4. S. Philippi (Άγιος Φίλιππος)
Εδώ μπορεί να αναφέρεται είτε στον Απόστολο Φίλιππο, έναν από τους δώδεκα μαθητές του Χριστού, είτε στον Άγιο Φίλιππο Νέρι (16ος αιώνας), ο οποίος ήταν εξαιρετικά δημοφιλής στην Ιταλία και την Κεντρική Ευρώπη κατά την περίοδο που κατασκευάστηκε αυτή η θήκη. Λόγω της συντομογραφίας και της τοποθέτησης, είναι πιθανότερο να πρόκειται για τον Απόστολο ή κάποιον γνωστό μάρτυρα με το όνομα Φίλιππος.
5. S. Casia (Αγία Κασσία)
Αυτό το όνομα είναι ιδιαίτερα σπάνιο σε τέτοιες λειψανοθήκες. Μπορεί να αναφέρεται:
Στην Αγία Κασσιανή (την ποιήτρια και υμνογράφο), αν και η λατρεία της είναι κυρίως ανατολική.
Πιο πιθανό για το ρωμαιοκαθολικό πλαίσιο είναι να πρόκειται για την Αγία Κασσία (Casia), που σχετίζεται με τοπικές παραδόσεις της Ιταλίας ή της Ισπανίας, ή ίσως αποτελεί παραφθορά του ονόματος της Αγίας Κασσιανής της Imola ή της Αγίας Ρίτας της Cascia (αν και το όνομα Cascia αναφέρεται στην πόλη καταγωγής της).
Συμπέρασμα: Η επιλογή των ονομάτων στη δεξιά πλευρά (Χριστίνα, Μαργαρίτα, Φίλιππος) δείχνει μια προτίμηση σε "παγκόσμιους" και πολύ λαοφιλείς αγίους της πρώτης χριστιανικής εποχής, οι οποίοι θεωρούνταν ισχυροί προστάτες και μεσολαβητές.
Αν παρατηρήσετε τα μικρά λευκά αντικείμενα κάτω από τα ονόματα, αυτά είναι τα τμήματα των οστών. Είναι τυλιγμένα προσεκτικά με το μεταλλικό σύρμα για να παραμένουν σταθερά πάνω στο ύφασμα.
Αυτοί οι τρεις άγιοι βρίσκονται στο επάνω κεντρικό μέρος της λειψανοθήκης, ακριβώς πάνω από την εικόνα της Παναγίας, γεγονός που υποδηλώνει τη σημασία τους στο συγκεκριμένο σύνολο.
1. S. Mansueti M. (Άγιος Μανσουέτος, Μάρτυρας)
Στη ρωμαιοκαθολική παράδοση, το όνομα αυτό συνδέεται με δύο κυρίως πρόσωπα:
Ο Άγιος Μανσουέτος της Τουλ (Toul): Ο πρώτος επίσκοπος της Τουλ στη Γαλλία (4ος αιώνας), ο οποίος ήταν Ιρλανδικής καταγωγής και θεωρείται απόστολος της Λωρραίνης.
Ο Άγιος Μανσουέτος, Μάρτυρας της Αφρικής: Πρόκειται για έναν από τους πολλούς μάρτυρες που θανατώθηκαν στην Αφρική (περιοχή Μαυριτανίας) κατά τους διωγμούς των Βανδάλων. Η ένδειξη "M." (Martyr) στην επιγραφή σας δείχνει ότι το λείψανο ανήκει στον μάρτυρα και όχι στον επίσκοπο.
2. S. Verecundi M. (Άγιος Βερεκούνδος, Μάρτυρας)
Όπως αναφέραμε σύντομα πριν, ο Άγιος Βερεκούνδος είναι ένας λιγότερο κοινός άγιος, κάτι που κάνει τη λειψανοθήκη σας πιο ιδιαίτερη:
Επίσκοπος Βερόνας: Υπάρχει ο Άγιος Βερεκούνδος, επίσκοπος Βερόνας (πέθανε το 522), αλλά η επιγραφή εδώ φέρει το "M." (Martyr).
Ο Μάρτυρας Βερεκούνδος: Είναι πιθανό να πρόκειται για έναν από τους "μάρτυρες των κατακομβών". Τον 17ο και 18ο αιώνα, πολλά λείψανα ανασύρθηκαν από τις κατακόμβες της Ρώμης και δόθηκαν σε μοναστήρια με ονόματα που βρέθηκαν σε επιτάφιες πλάκες.
3. S. Agneris V. (Αγία Αγνή, Παρθένος)
Η επιγραφή "V." (Virgo - Παρθένος) επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για την Αγία Αγνή, μία από τις πιο σεβαστές αγίες της χριστιανοσύνης.
Η Αγία Αγνή της Ρώμης: Μαρτύρησε σε ηλικία μόλις 12 ή 13 ετών τον 4ο αιώνα. Είναι η προστάτιδα των παρθένων και της αγνότητας.
Η γραφή "Agneris": Είναι μια ενδιαφέρουσα λατινική παραλλαγή (γενική πτώση ή τοπικός ιδιωματισμός) αντί του κλασικού "Agnetis". Στην εικονογραφία συχνά συνοδεύεται από ένα αρνί (agnus στα λατινικά), λόγω της ομοιότητας του ονόματός της.
Γιατί αυτοί οι Άγιοι;
Η παρουσία ονομάτων όπως ο Mansuetus και ο Verecundus (που στα λατινικά σημαίνουν "Πράος" και "Σεμνός" αντίστοιχα) μαζί με την Agneris (Αγνή), υποδηλώνει ότι η επιλογή των λειψάνων ίσως έγινε με βάση τις αρετές που αντιπροσωπεύουν τα ονόματά τους, κάτι που συνηθιζόταν στα γυναικεία μοναστήρια όπου κατασκευάζονταν αυτά τα αντικείμενα.
Πάνω μέρος
1. Αγία Ρεπαράτη (S. Reparata)
Ήταν μια νεαρή χριστιανή από την Καισάρεια της Παλαιστίνης που μαρτύρησε τον 3ο αιώνα (περίπου το 250 μ.Χ.). Θεωρείται προστάτιδα της Φλωρεντίας και της Νίκαιας (Γαλλία). Σύμφωνα με την παράδοση, οι βασανιστές της προσπάθησαν να την κάψουν ζωντανή, αλλά σώθηκε από μια ξαφνική βροχή, πριν τελικά αποκεφαλιστεί.
2. Άγιος Έρχαρντ (S. Erhardi Ep.)
Ήταν επίσκοπος του Ρέγκενσμπουργκ στη Βαυαρία τον 7ο αιώνα. Είναι γνωστός για το ότι βάπτισε την Αγία Οτίλια (η οποία γεννήθηκε τυφλή) και, σύμφωνα με το θρύλο, εκείνη βρήκε το φως της μόλις την άγγιξε το άγιο μύρο. Είναι πολύ δημοφιλής άγιος στη νότια Γερμανία.
3. Αγία Κουνηγούνδη (S. Cunegundi)
Ήταν η σύζυγος του Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, Ερρίκου Β'. Έζησε τον 11ο αιώνα και φημιζόταν για την ευσέβειά της. Μετά τον θάνατο του συζύγου της, έγινε μοναχή. Θεωρείται η προστάτιδα του Λουξεμβούργου και της Λιθουανίας.
4. Η Συνοδεία της Αγίας Ούρσουλας (Ex Societate S. Ursula)
Η επιγραφή στο κάτω μέρος είναι πολύ σημαντική. Αναφέρεται στον περίφημο θρύλο της Αγίας Ούρσουλας, μιας Βρετανίδας πριγκίπισσας που ταξίδεψε στην Ευρώπη με 11.000 παρθένες. Στην επιστροφή τους, σφαγιάστηκαν όλες από τους Ούννους στην Κολωνία. Λείψανα από αυτή τη "συνοδεία" (Ex Societate) διαδόθηκαν σε όλη την Ευρώπη ως πολύτιμα κειμήλια.
5. Άγιος Βερεκούνδος (S. Verecundi)
Επίσκοπος της πόλης Βερόνα στην Ιταλία (6ος αιώνας). Είναι λιγότερο γνωστός άγιος, γεγονός που υποδηλώνει ότι η λειψανοθήκη ίσως έχει κάποια σύνδεση με την περιοχή της Βόρειας Ιταλίας ή των Άλπεων.
Ευχαριστούμε που διαβάσατε την ανάρτηση S. Reparatae S. Casia
